Ăn chuối không giải được rượu theo nghĩa làm người say tỉnh nhanh hơn. Chuối, nước mía, dưa hấu hay nước đậu đen chủ yếu giúp bù nước, thêm chút đường và làm dạ dày dễ chịu, còn tốc độ gan xử lý cồn thì gần như không thay đổi. Dưới đây mình đi qua từng nguyên liệu quen thuộc và nói thật cái nào đáng làm, cái nào chỉ là lời truyền miệng.
Vì sao không có món nào thật sự giải được rượu
Viện Quốc gia về Lạm dụng Rượu và Nghiện rượu của Mỹ (NIAAA) viết thẳng rằng ngoài thời gian ra thì chưa có cách chữa nôn nao nào, và chưa phương thuốc nào được khoa học chứng minh là có hiệu quả. Cà phê, tắm nước lạnh hay uống thêm một ly buổi sáng đều không làm hết say.
Cũng theo NIAAA, cồn làm cơ thể tiết ít vasopressin, loại hormone giúp giữ nước, nên thận thải nhiều nước hơn bình thường. Đó là lý do sáng hôm sau người ta khát khô cổ, mệt và đau đầu. Cồn còn kích thích niêm mạc dạ dày và làm tăng tiết axit, gây buồn nôn và cồn cào. Các món ăn uống dân gian bên dưới, nếu có tác dụng, cũng chỉ đánh vào hai chuyện này: thiếu nước và dạ dày khó chịu.
Ăn chuối có giải rượu không
Chuối nhiều kali, một chất điện giải bị hao đi khi uống rượu, và Vinmec có gợi ý ăn chuối sau cuộc nhậu để bù lại. Có điều NIAAA ghi nhận rằng nghiên cứu chưa tìm thấy mối liên hệ giữa mức rối loạn điện giải và độ nặng của cơn nôn nao, và cơ thể thường tự cân bằng điện giải khi cồn đã hết.
Vì vậy chuối nên được coi là món lót dạ mềm, dễ nuốt, đỡ xót ruột cho người vừa nôn hoặc chưa ăn gì. Ăn một hai quả là vừa. Ăn xong thấy đỡ cồn cào là thật, nhưng nếu ai bảo ăn chuối để tỉnh rượu mà lái xe về thì đó là chuyện nguy hiểm.
Nước đậu đen và cháo đậu
Nhiều nhà miền Bắc vẫn nấu nước đậu đen hay cháo đậu cho người vừa đi nhậu về. Bên mình chưa tìm được nghiên cứu nào cho thấy đậu đen giúp gan xử lý cồn nhanh hơn, nên giá trị của nó nằm ở chỗ là một bát nước ấm, dễ uống, có chút tinh bột cho cái bụng rỗng. Nếu muốn nấu cháo cho người say ăn thì có thể xem cách nấu ở bài cháo giải rượu, ưu tiên cháo loãng và nhạt.
Trà atiso
Trà atiso được nhiều người dùng như một loại trà thảo mộc để uống thêm nước sau khi uống rượu bia. Một thử nghiệm ngẫu nhiên, mù đôi, có đối chứng giả dược đăng trên tạp chí y khoa CMAJ của Canada năm 2003 đã cho 15 người tình nguyện dùng chiết xuất atiso trước và sau khi uống rượu. Kết quả là không có chỉ số nào khác biệt rõ so với nhóm dùng giả dược, tức là chiết xuất atiso không giúp phòng ngừa các triệu chứng say rượu. Tác dụng chính của trà atiso ở đây vẫn là một cốc nước ấm.
Nước mía, dưa hấu, nước cam quýt
Vinmec có nhắc tới nước mía, dưa hấu, quýt và dứa trong các món uống sau khi say. Cái lợi rõ nhất của nhóm này là nước và đường, người đang mệt thường dễ uống một cốc nước mía hơn một cốc nước lọc. Dưa hấu ăn hoặc ép lấy nước đều giúp đỡ khô khát.
Quả họ cam quýt thì cần để ý hơn. Chúng có tính axit, mà cồn đã làm dạ dày tiết thêm axit rồi, nên người đang cồn cào hoặc có bệnh dạ dày nên pha loãng và uống sau khi đã ăn chút gì đó, vì uống lúc bụng đói có thể làm dạ dày khó chịu hơn.
Những việc thật sự giúp được
Uống nước lọc từng ngụm nhỏ, ăn đồ nhạt khi thấy đói, rồi ngủ. Không uống thêm rượu để giã rượu. Không lái xe, kể cả sáng hôm sau khi người còn mệt, vì NIAAA lưu ý nôn nao làm giảm khả năng chú ý, phán đoán và phối hợp động tác. Nếu trong nhà có người say, đừng để họ ngủ một mình, nên có người ở cạnh để theo dõi. Các bước xử lý chi tiết hơn có trong bài các cách xử lý khi bị say rượu.
Khi nào không còn là say thông thường
Vinmec liệt kê các dấu hiệu cảnh báo ngộ độc rượu như co giật, hạ thân nhiệt, gọi hỏi không đáp, thở chậm hoặc không đều, da môi tái lạnh và nôn nhiều. Rượu cũng làm giảm phản xạ, nên người say mà nôn lúc nửa tỉnh nửa mê rất dễ sặc. Nếu người say lơ mơ, lay gọi khó tỉnh, nôn liên tục, thở chậm hoặc ngắt quãng, co giật, da tái lạnh thì gọi cấp cứu 115 ngay, đừng chờ ngủ một giấc cho qua và đừng cố cho ăn uống gì thêm.
Câu hỏi thường gặp
Ăn chuối trước khi uống rượu có đỡ say không?
Có cái gì trong bụng vẫn đỡ hơn để bụng đói, và chuối là món lót dạ tiện. Nhưng chuối không làm giảm lượng cồn bạn uống vào. Muốn đỡ say thì cách duy nhất là uống chậm, uống ít và xen nước lọc.
Nước mía có giải rượu không?
Nước mía giúp bù nước và đường nên người say thấy đỡ mệt, khô miệng. Nó không làm gan xử lý cồn nhanh hơn. Nước mía khá ngọt, uống một cốc là đủ, sau đó nên chuyển sang nước lọc.
Bao lâu thì hết nôn nao?
NIAAA cho biết các triệu chứng thường nặng nhất khi nồng độ cồn trong máu về gần bằng không, và có thể kéo dài 24 giờ hoặc hơn. Trong thời gian đó cứ uống nước, ăn nhẹ và nghỉ ngơi.
Bán rượu lâu năm, mình nghe đủ loại bí quyết giải rượu, từ chuối, nước mía tới các loại viên uống. Chưa thấy món nào thay được việc uống vừa sức và có nước lọc trên bàn. Mấy món trong bài này cứ dùng cho dễ chịu, miễn là đừng tin rằng ăn xong là cầm lái được. Muốn đọc thêm về việc chăm sóc cơ thể sau cuộc nhậu, xem hướng dẫn tổng hợp: chăm sóc sức khỏe sau khi uống rượu.
Rượu bia có hại cho sức khoẻ. Đã uống rượu bia thì không lái xe.
