Nữ Nhi Hồng là hoàng tửu Thiệu Hưng, tức rượu lên men từ gạo nếp của vùng Thiệu Hưng (Chiết Giang, Trung Quốc), không chưng cất, màu vàng hổ phách và thường chỉ mười mấy độ. Cái tên đến từ tục cũ: nhà sinh con gái thì ủ rượu chôn xuống đất, đến ngày con gái lấy chồng mới đào lên đãi khách. Ai xem phim cổ trang chắc đã nghe tên này nhiều lần, nhưng nó khác hẳn Mao Đài hay rượu trắng Trung Quốc, và bài này bên mình giải thích từng chỗ hay bị nhầm.
Nữ Nhi Hồng là rượu gì?
Nữ Nhi Hồng (女儿红) thuộc nhóm hoàng tửu (黄酒), dòng rượu ủ từ ngũ cốc lâu đời của Trung Quốc. Rượu Thiệu Hưng được làm bằng cách lên men gạo nếp với nước và men khúc làm từ lúa mì, sau đó ủ trong vò gốm. Vì không qua chưng cất, nó gần với một thứ vang gạo hơn là rượu mạnh. Màu thường vàng nhạt tới hổ phách, rượu ủ lâu thì đậm dần sang nâu, mùi thơm của gạo nếp lên men.
Đây là điểm hay bị nhầm nhất. Mao Đài, Dương Hà hay rượu cao lương là bạch tửu, rượu chưng cất 38 đến 58 độ, uống từng chén nhỏ. Nữ Nhi Hồng thì nhẹ hơn nhiều và được uống chậm như uống vang. Cách phân biệt hai nhóm này bên mình viết trong bài các loại rượu Trung Quốc.
Rượu Nữ Nhi Hồng bao nhiêu độ?
Hoàng tửu nói chung dao động khoảng 8 đến 20 độ. Rượu Thiệu Hưng được chia theo độ ngọt thành bốn loại chính: Nguyên Hồng loại khô, Gia Phạn bán khô, Thiện Nhưỡng bán ngọt và Hương Tuyết ngọt. Bảng phân loại trên Wikipedia tiếng Anh ghi mức cồn tối thiểu của bốn loại này lần lượt là trên 14,5, trên 16, trên 15 và trên 13 độ, còn Wikipedia tiếng Trung tả rượu Thiệu Hưng nhìn chung khoảng 14 đến 18 độ. Phần lớn Nữ Nhi Hồng nằm quanh vùng này, tức mạnh hơn vang nho một chút nhưng chỉ cỡ một phần ba Mao Đài. Mỗi hãng, mỗi đời ủ ghi một con số khác nhau, nên số in trên nhãn chai là chính xác nhất.
Vì sao gọi là Nữ Nhi Hồng?
“Nữ nhi” là con gái, “hồng” gợi màu đỏ của ngày cưới. Theo tục cũ ở Thiệu Hưng, nhà nào sinh con thì chôn một vò rượu xuống đất. Con gái lớn lên, đến ngày xuất giá, vò rượu ấy được đào lên đãi họ hàng, khách khứa, và rượu được gọi là Nữ Nhi Hồng.
Tục này có ghi chép khá sớm. Sách Nam phương thảo mộc trạng, thường được cho là của Kê Hàm đời Tây Tấn (khoảng năm 304), tả cảnh người phương Nam có con gái vài tuổi thì nấu rượu, đợi mùa đông nước ao cạn thì cho vào vò bịt kín, chôn dưới lòng ao, đến khi con gái sắp lấy chồng mới đào lên đãi khách, gọi là “nữ tửu”, vị rất ngon. Giới nghiên cứu vẫn còn tranh luận cuốn sách này có thật của Kê Hàm hay được người đời sau soạn, chép thêm, nhưng đoạn tả tục chôn rượu thì được nhắc đi nhắc lại đến nay.
Nhà sinh con trai cũng chôn rượu, gọi là Trạng Nguyên Hồng, với mong con học giỏi, đỗ trạng nguyên về làng thì mở rượu ăn mừng. Đỗ trạng nguyên thì hiếm lắm, nên thực tế vò rượu này thường được mở vào ngày con trai cưới vợ.
Nữ Nhi Hồng, Hoa Điêu và rượu Thiệu Hưng khác nhau thế nào?
Ba cái tên này hay đi cùng nhau và dễ làm người mua rối. Rượu Thiệu Hưng là tên gọi chung cho hoàng tửu của vùng Thiệu Hưng, có đủ loại từ khô đến ngọt như kể ở trên. Hoa Điêu (花雕) dùng để chỉ rượu Thiệu Hưng loại ngon ủ lâu, tên lấy từ những vò rượu được khắc, vẽ hoa văn bên ngoài. Nữ Nhi Hồng gắn với tục chôn rượu cho con gái, về bản chất cũng là hoàng tửu Thiệu Hưng ủ lâu, nên nhiều người dùng lẫn với Hoa Điêu.
Ngày nay Nữ Nhi Hồng còn là tên một hãng rượu thật: công ty rượu Nữ Nhi Hồng Thiệu Hưng ở Thượng Ngu, hãng ghi gốc gác từ năm 1919. Vì vậy khi thấy chữ 女儿红 trên chai, có thể đó là tên hãng, cũng có thể chỉ là cách gọi chung cho rượu Thiệu Hưng ủ lâu. Trên nhãn thường ghi thêm số năm ủ, ví dụ 3 năm, 5 năm, 10 năm, rượu càng lâu màu càng đậm, vị càng tròn. Với vang, whisky hay cognac, chuyện để lâu trong chai lại khác, xem bài rượu nào để càng lâu càng ngon.
Uống Nữ Nhi Hồng thế nào cho đúng?
Hoàng tửu thường được uống ấm, vì khi ấm mùi thơm của rượu mở ra rõ hơn. Cách làm đơn giản là rót rượu vào bình nhỏ rồi đặt bình vào nồi nước nóng vài phút, đừng đun sôi trực tiếp vì cồn và mùi thơm sẽ bay mất. Loại ngọt thì mùa hè có thể uống lạnh hoặc thêm đá. Rót ly nhỏ, nhấp từng ngụm như uống vang, không cần cạn chén như uống bạch tửu.
Món kinh điển đi với rượu Thiệu Hưng là cua lông hấp vào mùa thu, người Thượng Hải ăn cua theo lệ là uống kèm hoàng tửu như rượu Thiệu Hưng. Không có cua thì ở Thiệu Hưng người ta nhâm nhi với đĩa lạc hay đồ nhắm đơn giản, loại ngon còn được uống ngay đầu bữa thay cơm. Loại rượu Thiệu Hưng bình dân thì dùng nhiều trong bếp, ướp gà say, tôm say, cho vào món kho để khử mùi và dậy hương. Chai bán ở nước ngoài ghi “cooking wine” thường đã thêm muối hoặc gia vị, chỉ để nấu, đừng mua về uống.
Bảo quản Nữ Nhi Hồng
Chai chưa mở để nơi mát, tránh nắng. Khác với rượu mạnh, hoàng tửu đã mở nắp thì nên đậy kín, cất ngăn mát tủ lạnh và uống sớm, vì độ cồn thấp nên để lâu rượu dễ xuống mùi. Thấy rượu có mùi chua như giấm hoặc đục bất thường thì đừng uống nữa.
Câu hỏi thường gặp về Nữ Nhi Hồng
Nữ Nhi Hồng có phải rượu trắng không?
Không. Rượu trắng Trung Quốc (bạch tửu) là rượu chưng cất, thường từ 38 độ trở lên. Nữ Nhi Hồng là hoàng tửu lên men, không chưng cất, màu vàng hổ phách, độ cồn thấp hơn nhiều.
Nữ Nhi Hồng có phải chôn dưới đất mới đúng không?
Chôn vò rượu dưới đất là tục xưa gắn với cái tên. Rượu bán ngày nay được ủ trong vò ở kho của nhà sản xuất rồi đóng chai, số năm ủ ghi trên nhãn.
Trạng Nguyên Hồng là gì?
Là vò rượu nhà sinh con trai chôn xuống, mong con đỗ đạt rồi mở ăn mừng. Thực tế phần lớn được mở vào ngày con trai cưới vợ.
Rượu nấu ăn Thiệu Hưng có uống được không?
Loại ghi rõ là rượu nấu ăn thường có thêm muối, gia vị nên không hợp để uống. Muốn uống thì chọn chai ghi năm ủ, ghi rõ loại khô, bán khô hay ngọt.
Bán rượu lâu, mình thấy khách hỏi Nữ Nhi Hồng phần lớn vì nghe trong phim rồi tưởng là thứ rượu mạnh uống cạn chén. Thật ra nó là rượu gạo lên men nhẹ, nên hâm ấm, rót ít, ăn cùng đồ ăn mới thấy cái ngon. Nếu bạn muốn tìm hiểu các loại rượu Trung Quốc mạnh hơn, xem thêm Mao Đài là gì, rượu Dương Hà và rượu cao lương Đài Loan.
Rượu bia có hại cho sức khoẻ. Đã uống rượu bia thì không lái xe.
