Brandy là rượu mạnh chưng cất từ vang nho, thường 35% đến 60%, nhiều loại được ủ thùng gỗ. Rượu chưng từ trái cây khác hoặc bã nho cũng được gọi là brandy, ví dụ brandy táo, grappa. Cognac là brandy nho làm ở vùng Cognac của Pháp theo luật riêng, nên mọi cognac đều là brandy, nhưng brandy thì không phải chai nào cũng là cognac.
Mục lục
Rượu brandy là gì, tên gọi từ đâu
Chữ brandy rút gọn từ “brandywine” trong tiếng Anh, gốc là brandewijn của tiếng Hà Lan, nghĩa là rượu vang đốt. Tên gọi nói đúng cách làm: lấy vang nấu lên cho hơi rượu bốc ra, ngưng lại thành rượu mạnh.
Theo quy định châu Âu, brandy phải làm từ vang nho và ủ trong gỗ sồi ít nhất sáu tháng. Một số chai rẻ được tô màu caramel để trông như đã ủ lâu. Ngoài châu Âu, quy định lỏng hơn nhiều.
Brandy và cognac khác nhau thế nào
Cognac lấy tên thị trấn Cognac, làm chủ yếu ở hai tỉnh Charente và Charente-Maritime. Nho chủ yếu là Ugni Blanc. Vang được chưng cất hai lần trong nồi đồng kiểu Charentais, ra rượu khoảng 70%, rồi ủ ít nhất hai năm trong thùng sồi Pháp. Chai phổ thông thường đóng ở 40%.
| Brandy nói chung | Cognac | |
|---|---|---|
| Nơi làm | bất kỳ đâu | vùng Cognac, Pháp |
| Nguyên liệu | vang nho, có loại từ trái cây khác | vang nho, chủ yếu Ugni Blanc |
| Chưng cất | nồi đơn hoặc nồi cột, tuỳ nơi | hai lần, nồi đồng Charentais |
| Ủ | tuỳ luật từng nước | tối thiểu 2 năm sồi Pháp |
| Nhãn tuổi VS, VSOP, XO | không có quy định ngoài Cognac, Armagnac | VS 2 năm, VSOP 4 năm, XO 10 năm |
Chữ VS, VSOP, XO chỉ có giá trị pháp lý với cognac và armagnac. Một chai brandy nước khác in XO trên nhãn không có nghĩa rượu đã ủ 10 năm. Chi tiết từng hạng tuổi có ở bài phân biệt cognac VS, VSOP và XO.
Các loại brandy ngoài cognac
Armagnac. Cũng ở tây nam nước Pháp, nhưng thường chưng một lần trong nồi cột bằng đồng, nên rượu giữ nhiều mùi hơn. Bên mình có bài riêng về rượu Armagnac và cách khác Cognac. Chai dễ tiếp cận là Samalens VSOP Armagnac.
Brandy de Jerez. Brandy của Tây Ban Nha, phải ủ trong vùng tam giác sherry, bằng thùng sồi Mỹ 500 lít từng chứa sherry, theo hệ thống solera. Hạng Solera ủ trung bình tối thiểu 6 tháng, Solera Reserva 1 năm, Solera Gran Reserva 3 năm. Vị thường ngọt và tròn hơn cognac cùng tầm giá.
Brandy Armenia. Thương hiệu Ararat làm từ nho vùng đồng bằng Ararat, ủ từ 3 tới 20 năm.
Calvados, brandy táo Normandy. Chưng từ cider táo, có loại thêm lê, ủ ít nhất hai năm trong thùng sồi. Calvados Pays d’Auge bắt buộc chưng hai lần trong nồi đơn. Nhãn VS từ 2 năm, VSOP từ 4 năm, XO từ 6 năm. Chai nhập môn là Père Magloire Fine VS, giá niêm yết tháng 10/2026 1.260.000đ; cả nhóm xem ở mục calvados.
Grappa và eau de vie. Grappa chưng từ bã nho sau khi ép làm vang, thường không ủ nên trong như nước, ví dụ Grappa Alexander. Eau de vie chưng từ trái cây như lê, mận, mâm xôi, như Massenez Poire Williams từ lê.
Pisco. Brandy nho của Peru và Chile, trong hoặc vàng nhạt, độ cồn khoảng 30% tới 50% tuỳ nước và hạng. Pisco Peru chưng cất trong nồi đồng và không pha loãng sau khi chưng. Bên mình có Miguel Torres Pisco El Gobernador của Chile, hợp làm pisco sour.
Brandy giá so với cognac
Giá phụ thuộc vùng làm và tuổi rượu hơn là chữ brandy hay cognac trên nhãn. Để bạn hình dung, giá niêm yết tháng 10/2026 của Hennessy VS là 840.000đ, của Martell VS là 800.000đ, còn Rémy Martin VSOP là 1.400.000đ. Đặt cạnh calvados VS và grappa ở trên là thấy mức chênh.
Toàn bộ cognac, armagnac, calvados bên mình đang bán gom ở mục Cognac và Brandy, lọc được theo hạng tuổi.
Khi so giá, bạn nhớ so cùng hạng tuổi và cùng dung tích. Calvados XO ủ từ 6 năm, cognac XO từ 10 năm, nên đặt chúng cạnh nhau chỉ theo chữ XO là so lệch. Brandy không có hạng tuổi theo luật thì đọc kỹ mô tả của nhà làm rượu, hoặc hỏi người bán ủ bao lâu, bằng thùng gì.
Hỏi đáp về rượu brandy
Brandy bao nhiêu độ?
Phần lớn brandy đóng chai từ 35% tới 60%. Cognac đóng chai phổ biến ở 40%.
Brandy uống thế nào?
Brandy ủ lâu uống thẳng sau bữa ăn, ly bụng tròn miệng hẹp. Brandy trẻ và VS pha với nước gừng, soda hoặc làm cocktail.
Mua brandy làm quà nên chọn loại nào?
Người nhận quen tên tuổi thì cognac VSOP hoặc XO dễ được đánh giá cao. Người thích lạ thì calvados hoặc armagnac có năm cho câu chuyện riêng.
Bạn phân vân giữa cognac và một chai brandy khác, cứ gọi 038.737.6666 hoặc qua Số 58 Kim Hải, Lào Cai, bên mình rót thử cognac, calvados, armagnac cạnh nhau để bạn so vị.
Rượu bia có hại cho sức khoẻ. Sản phẩm chỉ bán cho người từ đủ 18 tuổi.
