bởi Tuấn – Vintage Team
VSOP là gì? VSOP là viết tắt của “Very Superior Old Pale”, hạng cognac mà phần rượu trẻ nhất trong chai đã ủ ít nhất 4 năm trong thùng gỗ sồi. VSOP đứng giữa VS (ít nhất 2 năm) và XO (ít nhất 10 năm, áp dụng từ tháng 04/2018). Con số trên nhãn luôn là tuổi tối thiểu của rượu trẻ nhất, không phải tuổi trung bình của cả chai.
Mục lục
- VSOP là gì, XO là gì: bảng so sánh VS, VSOP, XO
- Tuổi cognac được tính thế nào
- Chữ VSOP và XO từ đâu ra
- VS, VSOP, XO khác nhau thế nào khi uống
- VS: rượu để pha
- VSOP: hạng dễ dùng nhất
- XO: rượu để nhâm nhi
- Rượu XO giá bao nhiêu
- Trên XO: XXO, Extra, Hors d’Âge và Louis XIII
- Grande Champagne, Fine Champagne trên nhãn là gì
- Nên chọn VS, VSOP hay XO
- Câu hỏi thường gặp
- VSOP là gì và bao nhiêu năm tuổi?
- Rượu XO là gì, ủ bao nhiêu năm?
- VS, VSOP, XO khác nhau thế nào?
- Giá rượu XO bao nhiêu?
- VSOP có mạnh hơn VS không?
- Kết lại
Tóm tắt nhanh: VS, VSOP, XO là ba hạng tuổi của cognac do BNIC, hiệp hội nghề cognac của Pháp, quy định. VS ít nhất 2 năm, hợp pha với soda, ginger ale. VSOP ít nhất 4 năm, uống thẳng hay pha đều được, giá chai 700ml của các nhà lớn quanh 1 đến 1,5 triệu. XO ít nhất 10 năm, để nhâm nhi và làm quà, giá chai của các nhà lớn từ 3.000.000đ đến 4.700.000đ (giá niêm yết tháng 10/2026). Độ cồn gần như đều 40%, nên chênh giá là chênh tuổi rượu chứ không phải chênh độ.
Toàn bộ các chai trên web nằm ở danh mục rượu cognac, lọc theo hạng thì có cognac VSOP và cognac XO.
VSOP là gì, XO là gì: bảng so sánh VS, VSOP, XO
Cognac là brandy nho làm ở vùng Cognac, tây nam nước Pháp: vang trắng, chủ yếu từ nho Ugni Blanc, chưng cất hai lần trong nồi đồng rồi ủ trong thùng gỗ sồi Pháp. Rượu vừa cất ra gọi là eau-de-vie. Nhà cognac phối nhiều eau-de-vie ở nhiều tuổi khác nhau thành một chai, và ký hiệu trên nhãn cho biết eau-de-vie trẻ nhất trong bản phối đã ủ bao lâu.
| Hạng | Tên đầy đủ | Rượu trẻ nhất ủ tối thiểu | Vị thường gặp | Hợp cách uống |
|---|---|---|---|---|
| VS | Very Special, còn ghi ba sao (***) | 2 năm | Trái cây tươi, gỗ mới, hơi cay | Pha soda, ginger ale, cocktail, uống với đá |
| VSOP | Very Superior Old Pale, còn ghi Réserve | 4 năm | Vani, mơ khô, gia vị ấm, tròn hơn VS | Uống thẳng, thêm đá, pha nhẹ |
| Napoléon | Napoléon | 6 năm | Giữa VSOP và XO | Uống thẳng |
| XO | Extra Old, còn ghi Hors d’Âge | 10 năm (trước tháng 04/2018 là 6 năm) | Trái cây khô, sô-cô-la, gia vị, hậu vị dài | Nhâm nhi nguyên chất, làm quà |
| XXO | Extra Extra Old | 14 năm | Đậm, nhiều gỗ già | Nhâm nhi, dịp đặc biệt |
Vài điều bảng không nói hết. Một chai VSOP của nhà lớn thường phối vài chục eau-de-vie, nhiều loại già hơn 4 năm khá nhiều, nhưng hãng chỉ được ghi theo rượu trẻ nhất. Ngược lại, người bán rao “XO ủ 20 năm” mà không có nguồn từ hãng thì nên nghe cho biết. Luật không cho ghi tuổi trung bình, và nhãn cognac rất ít khi ghi số năm cụ thể.
Tuổi cognac được tính thế nào
BNIC đếm tuổi cognac bằng hệ “compte”. Mùa chưng cất phải xong trước khi hết tháng 3 năm sau vụ nho. Từ đầu tháng 4, rượu bắt đầu được tính tuổi, cứ mỗi lần qua mốc đầu tháng 4 lại lên một compte. VS cần compte 2, VSOP compte 4, Napoléon compte 6, XO compte 10, XXO compte 14. Cách đếm theo mốc này làm tuổi thật của rượu thường nhỉnh hơn con số tối thiểu vài tháng.
Mốc XO đổi từ 6 lên 10 năm vào tháng 04/2018. Nhiều bài tiếng Việt cũ vẫn ghi “XO ủ 6 năm”, đó là luật trước 2018. XXO là hạng được thêm sau này, đứng riêng trên XO. Còn Extra và Hors d’Âge thì luật chỉ đòi tối thiểu như XO, nên hai chữ này tuỳ nhà dùng cho bản già hơn hay chỉ là tên gọi khác của XO.
Armagnac, brandy của vùng Gascogne, dùng ký hiệu giống vậy nhưng mốc hơi khác, ví dụ VS armagnac chỉ cần 1 năm. Nếu bạn đang so hai loại, bài rượu Armagnac là gì có bảng riêng.
Chữ VSOP và XO từ đâu ra
Chữ “Pale” (nhạt) nghe lạ với một loại rượu màu hổ phách. Theo lịch sử nhà Hennessy, năm 1817 Thái tử nhiếp chính nước Anh, sau là vua George IV, đặt một loại cognac “Very Superior Old Pale”, tức rượu đã già mà màu vẫn sáng. Cách gọi này lan ra các nhà khác rồi thành hạng chung. Chữ X.O ra đời năm 1870, khi Maurice Hennessy pha một bản cognac lâu năm cho gia đình và bạn bè. Đây là chuyện lịch sử của tên gọi, còn nghĩa pháp lý ngày nay chỉ là tuổi tối thiểu ở bảng trên.
VS, VSOP, XO khác nhau thế nào khi uống
Cùng một nhà, cùng 40% độ cồn, ba hạng khác nhau chủ yếu ở độ già của rượu. Rượu nằm thùng càng lâu càng sẫm màu, bớt gắt, mùi chuyển từ trái cây tươi sang trái cây khô, gia vị và gỗ. Mỗi nhà có phong cách riêng nên VSOP nhà này có khi đậm hơn XO nhà kia, nhưng trong cùng một nhà thì thứ tự VS, VSOP, XO rất rõ.
VS: rượu để pha
VS trẻ nên vị khá mạnh, mùi gỗ mới và trái cây tươi, uống thẳng thấy hơi cay đầu lưỡi. Pha với soda, ginger ale hay làm Sidecar thì hợp.
- Courvoisier VS (680.000đ), chai VS rẻ nhất trên web, nhà Courvoisier ở Jarnac.
- Rượu Martell VS (800.000đ), nhẹ và nhiều trái cây vì Martell chưng cất vang đã lắng trong, không để cặn men.
- Hennessy VS Cognac Pháp (840.000đ), chai hay bị gọi là “Hennessy 1765” vì con số năm lập nhà in trên nhãn.
VSOP: hạng dễ dùng nhất
VSOP mượt hơn VS thấy rõ, mùi vani, mơ khô, quế, uống thẳng được mà pha cũng không phí. Đây là hạng hay được chọn biếu vì giá vừa phải.
- Courvoisier VSOP Cognac Pháp (1.050.000đ).
- Remy Martin VSOP Cognac Pháp (1.400.000đ), Fine Champagne, tức nho chỉ từ Grande Champagne và Petite Champagne.
- Martell VSOP Cognac Pháp (1.400.000đ), bản trước đây mang tên Médaillon.
- Hennessy VSOP Cognac Pháp (1.500.000đ), nhãn thường ghi thêm chữ Privilège.
- Hine VSOP (1.650.000đ) và Bisquit & Dubouche VSOP (1.900.000đ) cho người muốn thử nhà khác.
- Frapin VSOP (3.470.000đ), nhà Frapin chỉ dùng nho từ vườn của mình ở Grande Champagne.
Cần chai lớn cho tiệc thì có Rượu Hennessy VSOP 1.5 Lít (3.100.000đ), rượu y như chai thường. Chai Martell Blue Swift (2.200.000đ) làm từ cognac VSOP nhưng ủ thêm trong thùng bourbon, nên nhãn ghi spirit drink chứ không ghi cognac.
So riêng từng nhà thì đọc Hennessy VSOP và XO khác nhau thế nào và Rémy Martin VSOP và XO, cả hai có bảng tuổi rượu và vị.
XO: rượu để nhâm nhi
XO đậm màu, mùi mận khô, sung, cam ngâm đường, sô-cô-la, hậu vị kéo dài. Nên uống nguyên chất, rót 30ml vào ly tulip, để vài phút rồi uống từng ngụm. Pha nước ngọt với XO thì phí tiền.
- Courvoisier XO Cognac Pháp (3.000.000đ), chai XO rẻ nhất của bốn nhà lớn trên web.
- Remy Martin XO Cognac Pháp (4.050.000đ), hãng cho biết phối từ tới 400 eau-de-vie.
- Rượu Martell XO Cognac Pháp (4.500.000đ), rượu từ Grande Champagne và Borderies.
- Hennessy XO Cognac Pháp (4.700.000đ), dòng XO ra đời năm 1870.
- Remy Martin XO Night (5.800.000đ), cùng hạng XO, vỏ chai đen cho tiệc tối.
- Martell Cordon Bleu 1L Cognac Pháp (4.950.000đ), dòng Martell ra năm 1912, thường được xếp vào hạng XO.
Ngoài bốn nhà lớn còn các nhà nhỏ làm XO rất đáng thử: Hine XO (6.600.000đ), Frapin VIP XO (7.590.000đ), Rượu Delamain Vesper XO (8.360.000đ), Bisquit & Dubouche XO (10.000.000đ). Nhà Tesseron đặt tên XO theo số Lot, số càng nhỏ rượu càng già: Tesseron XO Lot No. 90 (6.820.000đ), Tesseron XO Lot No. 76 (8.960.000đ), Tesseron XO Lot No. 53 (18.870.000đ). So các nhà này với Hennessy, Rémy Martin thì xem bài các nhà cognac Camus, Courvoisier, Hine.
Rượu XO giá bao nhiêu
Hỏi “giá rượu XO” thì phải hỏi lại XO của nhà nào. Với cognac, XO của bốn nhà lớn (Hennessy, Rémy Martin, Martell, Courvoisier) chai 700ml trên web nằm trong khoảng 3.000.000đ đến 4.700.000đ, chai 1 lít và bản hộp Tết cao hơn một chút. XO của các nhà nhỏ, làm ít, đi từ khoảng 6,6 triệu trở lên. Bảng dưới lấy tự động các chai cognac có chữ XO trong tên, xếp theo giá:
| Sản phẩm | Dung tích | Độ cồn | Giá niêm yết |
|---|---|---|---|
| Courvoisier XO Cognac Pháp | 700ml | 40% | 3.000.000đ |
| Remy Martin XO Cognac Pháp | 700ml | 40% | 4.050.000đ |
| Rượu Martell XO Cognac Pháp | 700ml | 40% | 4.500.000đ |
| Hennessy XO Cognac Pháp | 700ml | 40% | 4.700.000đ |
| Remy Martin XO Year of The Horse 2026 Hộp quà Tết Bính Ngọ 2026 | 700ml | 40% | 4.800.000đ |
| Hennessy XO Year of The Horse 2026 Tết Bính Ngọ 2026 | 700ml | 40% | 4.950.000đ |
| Hennessy XO 1L | 1L | 40% | 5.500.000đ |
| Hennessy XO Jean Michel Othoniel | 700ml | 40% | 5.600.000đ |
| Martell XO 1L Cognac Pháp | 1L | 40% | 5.700.000đ |
| Remy Martin XO Night | 700ml | 40% | 5.800.000đ |
| Hine XO | 700ml | 40% | 6.600.000đ |
| Tesseron XO – Lot No. 90 | 700ml | 40% | 6.820.000đ |
Còn đây là các chai VSOP để so, cũng lấy tự động:
| Sản phẩm | Dung tích | Độ cồn | Giá niêm yết |
|---|---|---|---|
| Courvoisier VSOP Cognac Pháp | 700ml | 40% | 1.050.000đ |
| Remy Martin VSOP Year of The Horse 2026 Tết Bính Ngọ 2026 | 700ml | 40% | 1.350.000đ |
| Remy Martin VSOP Cognac Pháp | 700ml | 40% | 1.400.000đ |
| Martell VSOP Cognac Pháp | 700ml | 40% | 1.400.000đ |
| Hennessy VSOP Cognac Pháp | 700ml | 40% | 1.500.000đ |
| Hine VSOP | 700ml | 40% | 1.650.000đ |
| Martell VSOP 1L | 1L | 40% | 1.750.000đ |
| Hennessy VSOP 1L Cognac Pháp | 1L | 40% | 1.850.000đ |
| Bisquit & Dubouche VSOP | 700ml | 40% | 1.900.000đ |
| Rượu Hennessy VSOP 1.5 Lít | 1500ml | 40% | 3.100.000đ |
Chai ghi “brandy XO” giá vài trăm nghìn thường là brandy làm ở nơi khác, không phải cognac. Chữ XO trên brandy ngoài vùng Cognac không chịu luật tuổi của BNIC, nên đừng so giá với cognac XO. Muốn chắc là cognac thì tìm chữ “Cognac” hoặc “Appellation Cognac Contrôlée” trên nhãn. Giá từng nhà xem ở giá rượu Hennessy, giá rượu Rémy Martin, giá rượu Martell, còn bản hộp Tết có ở bài Hennessy, Rémy Martin hộp quà Tết.
Trên XO: XXO, Extra, Hors d’Âge và Louis XIII
Phía trên XO là các chai mà mỗi nhà đặt tên riêng. Luật không đặt thêm mốc tuổi nào ngoài XXO, nên phải đọc giới thiệu của hãng. Vài chai trên web:
- Courvoisier Extra (9.500.000đ), đứng trên XO trong dòng của Courvoisier.
- Martell Chanteloup Perspective (7.500.000đ), bản Extra của Martell ra năm 2012, phối từ bốn vùng Grande Champagne, Petite Champagne, Borderies và Fins Bois.
- Rượu Delamain Extra (19.250.000đ) và Frapin Extra (20.000.000đ).
- Hennessy Paradis (32.000.000đ), phối từ các eau-de-vie rất già của Hennessy.
- Louis XIII – Louis 13 Cognac Pháp (72.000.000đ).
Louis XIII là dòng cao nhất của nhà Rémy Martin, có từ năm 1874. Rượu chỉ lấy từ Grande Champagne, phối từ tới 1.200 eau-de-vie có tuổi khoảng 40 đến 100 năm, ủ trong thùng sồi Limousin cũ loại lớn gọi là tierçon, đựng trong bình pha lê Baccarat. Nhãn Louis XIII không ghi VSOP hay XO vì tuổi rượu đã vượt xa các mốc đó.
Grande Champagne, Fine Champagne trên nhãn là gì
Cạnh chữ VSOP hay XO, nhiều chai còn ghi tên vùng trồng nho. Vùng Cognac có sáu vùng trồng: Grande Champagne, Petite Champagne, Borderies, Fins Bois, Bons Bois và Bois Ordinaires. Grande Champagne đất đá vôi, cho rượu lâu già nhất. “Fine Champagne” nghĩa là phối từ Grande Champagne và Petite Champagne, trong đó Grande Champagne chiếm ít nhất một nửa, cách ghi mà Rémy Martin dùng cho VSOP, 1738 và XO của hãng. Chữ Champagne ở đây là tên vùng đất, không dính gì tới rượu sâm panh.
Vùng không thay thế hạng tuổi. Một chai VSOP Fine Champagne vẫn là VSOP, chỉ cho biết nho đến từ đâu.
Nên chọn VS, VSOP hay XO
| Nhu cầu | Hạng nên chọn | Chai gợi ý |
|---|---|---|
| Pha cho tiệc đông người, uống với đá | VS | Martell VS, Hennessy VS |
| Mới uống cognac, muốn uống thẳng mà không gắt | VSOP | Rémy Martin VSOP, Martell VSOP |
| Biếu phổ thông, ngân sách 1 đến 2 triệu | VSOP | Hennessy VSOP, bản hộp Tết |
| Biếu sếp, người đã quen cognac | XO | Rémy Martin XO, Martell XO, Hennessy XO |
| Quà rất trang trọng, sưu tầm | Extra, Paradis, Louis XIII | Hennessy Paradis, Louis XIII |
Tuổi cao không tự động là hợp khẩu vị hơn. Người quen uống pha thường thấy XO nặng và không cần thiết, còn người uống thẳng thì thấy VS gắt. Nếu chưa chắc, một chai VSOP là điểm bắt đầu an toàn, sau đó mới lên XO. Muốn xem riêng từng nhà thì vào trang rượu Martell và rượu Rémy Martin.
Câu hỏi thường gặp
VSOP là gì và bao nhiêu năm tuổi?
VSOP là Very Superior Old Pale, hạng cognac có eau-de-vie trẻ nhất ủ ít nhất 4 năm trong thùng gỗ sồi. Vì chai phối nhiều rượu, tuổi trung bình thường cao hơn 4 năm, nhưng nhãn chỉ được ghi theo rượu trẻ nhất.
Rượu XO là gì, ủ bao nhiêu năm?
XO là Extra Old. Với cognac, rượu trẻ nhất trong chai XO phải ủ ít nhất 10 năm, mức áp dụng từ tháng 04/2018. Trước đó mốc XO chỉ là 6 năm, nên chỗ nào còn ghi XO 6 năm là theo luật đã hết hiệu lực.
VS, VSOP, XO khác nhau thế nào?
Khác ở tuổi tối thiểu của rượu: 2, 4 và 10 năm. Rượu càng già càng sẫm, mượt, mùi trái cây khô và gia vị càng rõ, giá càng cao. VS hợp pha, VSOP dùng được cả pha lẫn uống thẳng, XO để uống nguyên chất.
Giá rượu XO bao nhiêu?
Cognac XO của các nhà lớn chai 700ml trên web từ 3.000.000đ (Courvoisier XO) tới 4.700.000đ (Hennessy XO), giá niêm yết tháng 10/2026. XO của các nhà nhỏ như Hine, Frapin, Delamain, Tesseron từ khoảng 6,6 triệu trở lên. Chiều ngược lại, nếu bạn có chai Hennessy cần bán lại, bên mình có trang thu mua rượu Hennessy.
VSOP có mạnh hơn VS không?
Không. Cognac phải từ 40% cồn trở lên và hầu hết chai VS, VSOP, XO phổ biến đều đóng ở đúng 40%. VSOP chỉ già hơn nên uống thấy êm hơn.
Kết lại
Nhớ ba con số 2, 4, 10 là đọc được hầu hết nhãn cognac: VS ít nhất 2 năm, VSOP ít nhất 4 năm, XO ít nhất 10 năm. Chọn hạng theo cách uống trước, rồi mới chọn nhà theo khẩu vị và ngân sách. Nếu nhà bạn đang có chai cognac biếu chưa dùng tới, bên mình có nhận thu mua rượu cognac.
Đọc thêm: Hiểu về Cognac.
Rượu bia có hại cho sức khoẻ. Đã uống rượu bia thì không lái xe.
Đọc thêm: Hennessy VS và VSOP: tuổi, vị, cách uống và chai 1L tới 3L.
Đọc thêm: Rượu cognac và whisky khác nhau thế nào: nguyên liệu, luật ủ, vị; Rượu Napoleon là gì? Cognac hạng Napoléon và brandy giá rẻ.
