Mới đây một nhà nhập khẩu gửi bên mình bảng giá vang để lên web. Bên mình tra từng chai trước khi đăng. Phần lớn ra nhà làm rượu, vùng, ảnh nhãn rõ ràng, nhưng có một nhóm chai thì không: tên nghe rất Ý, rất Pháp, mà tra tên nhà làm rượu, địa chỉ, website thì không ra nhà rượu nào, cũng không thấy nơi đóng chai ở nước ngoài. Bên mình để những chai đó lại, chưa đăng.
Mục lục
- Vang đóng chai trong nước có phải vang giả không?
- Nhãn sau chai vang châu Âu bắt buộc ghi ai đóng chai
- Mã vạch cho biết gì, và không cho biết gì
- Tem nhập khẩu và nhãn phụ tiếng Việt
- Những dấu hiệu khiến bên mình nghi ngờ một chai vang
- Nên hỏi người bán những giấy tờ gì
- Kết lại
- Câu hỏi thường gặp
- Vang nhập thùng rồi đóng chai ở Việt Nam có phạm luật không?
- Mã vạch 893 có nghĩa là vang Việt Nam không?
- Có tem nhập khẩu là chắc chắn nhập nguyên chai?
- “Mis en bouteille par” có phải vang kém hơn “Mis en bouteille au château”?
- Nhãn sau không có tên người đóng chai thì sao?
Làm nghề lâu thì thấy thị trường Việt Nam có rất nhiều chai vang đóng trong nước, nguồn gốc lộn xộn. Dưới đây là cách bên mình kiểm tra, anh chị mua ở đâu cũng tự làm được.
Vang đóng chai trong nước có phải vang giả không?
Không hẳn. Nhập vang theo thùng, téc lớn rồi chiết ra chai ở Việt Nam là việc hợp pháp, miễn là nhãn ghi đúng sự thật. Thông tư 23/2021/TT-BTC về tem rượu còn nhắc riêng loại rượu nhập dạng thùng, téc rồi chiết ra chai. Nghị định 111/2021/NĐ-CP sửa Nghị định 43/2017 về nhãn hàng hoá cũng có sẵn cụm từ “đóng chai tại” để ghi nơi làm công đoạn cuối khi hàng không xác định được xuất xứ.
Cái sai nằm ở chỗ khác: vang chiết chai trong nước, hoặc vang pha chế, nhưng dán nhãn như một chai do nhà rượu ở Ý, Pháp tự đóng rồi xuất sang. Nghị định 43/2017 yêu cầu nhãn phụ phải “phản ánh đúng bản chất và nguồn gốc của hàng hóa”, nên dán nhãn kiểu đó là trái luật.
Nhãn sau chai vang châu Âu bắt buộc ghi ai đóng chai
Muốn biết chai vang đóng ở đâu, nhìn dòng người đóng chai trên nhãn sau. Với vang bán trong EU, đây là thông tin bắt buộc theo Điều 119 Quy định (EU) 1308/2013, và Điều 46 Quy định uỷ quyền (EU) 2019/33 hướng dẫn cách ghi: tên và địa chỉ người đóng chai kèm chữ “bottler” hoặc “bottled by”, địa chỉ gồm tên xã và nước nơi đặt trụ sở. Đóng chai thuê cho người khác thì ghi “bottled for”.
Trên chai vang Pháp, câu hay gặp nhất là “Mis en bouteille au château”, “au domaine” hoặc “à la propriété”. Theo hướng dẫn của cơ quan quản lý cạnh tranh và tiêu dùng Pháp (DGCCRF), các cụm này chỉ dùng cho vang AOP, IGP và được phép thay cho tên người đóng chai. Nghĩa là vang đóng ngay tại điền trang. Khi thấy “Mis en bouteille par” kèm tên một công ty, thường là nhà buôn (négociant) mua rượu về đóng chai. Riêng vang không có chỉ dẫn địa lý mà nhắc tới tên một AOP, IGP thì người đóng chai phải ghi bằng mã EMB và tên người phân phối phải in rõ.
Vang Ý ghi “Imbottigliato da…” kèm tên người đóng chai, không nói ai trồng nho. “Imbottigliato all’origine” thì cho biết rượu làm chủ yếu hoặc hoàn toàn từ nho do chính nhà đóng chai trồng và ủ. Nhiều chai Ý thay tên người đóng chai bằng mã ICQRF, gồm ký hiệu tỉnh và một dãy số, khi đó tên một bên khác trong chuỗi bán hàng vẫn phải in rõ. Vang Tây Ban Nha có “Embotellado por…” và số R.E. (Registro de Embotelladores), số đăng ký giúp lần ra nơi đóng chai.
Vang Chile theo Ley 18.455 phải ghi tên, địa chỉ người đóng chai, chai xuất khẩu ghi “Embotellado en Chile” hoặc “Envasado en Chile”. Vang Úc phải ghi địa chỉ thực của nhà sản xuất, người bán hoặc người đóng gói.
Mã vạch cho biết gì, và không cho biết gì
Ba số đầu mã vạch EAN-13 là tiền tố GS1, cho biết công ty đăng ký mã ở GS1 nước nào: 893 là Việt Nam, 800 đến 839 là Ý, 300 đến 379 là Pháp, 840 đến 849 là Tây Ban Nha, 780 là Chile, 930 đến 939 là Úc.
Nhưng chính GS1 nói rõ tiền tố không xác định nước xuất xứ của sản phẩm, vì doanh nghiệp có thể làm hàng ở bất cứ đâu. Bên mình coi mã vạch là chỗ để so: chai tự nhận nhập nguyên chai từ Ý mà mã vạch duy nhất trên chai là 893 thì phải hỏi tiếp, tra tiếp.
Tem nhập khẩu và nhãn phụ tiếng Việt
Rượu nhập khẩu bán ở Việt Nam phải có tem và nhãn hàng hoá. Đây là khoản 1 Điều 6 Nghị định 105/2017/NĐ-CP về kinh doanh rượu, đã sửa bởi Nghị định 17/2020/NĐ-CP. Theo Thông tư 23/2021/TT-BTC, tem rượu nhập khẩu là tem điện tử, mỗi chai một con, dán vắt qua chỗ mở nắp để mở ra là tem rách. Không có tem thì không nên mua.
Có một điểm nhiều người không biết: theo điểm b khoản 4 Điều 3 Thông tư 23/2021 (đã sửa bởi Thông tư 31/2025/TT-BTC), vang nhập dạng thùng, téc rồi chiết chai cũng dán tem rượu nhập khẩu. Vậy có tem nhập khẩu chỉ chứng tỏ rượu đã qua hải quan, chưa chứng tỏ chai đóng ở nước ngoài.
Nhãn phụ tiếng Việt thì theo Nghị định 43/2017/NĐ-CP, sửa bởi Nghị định 111/2021/NĐ-CP: hàng nhập khẩu phải ghi tên, địa chỉ nhà sản xuất và tên, địa chỉ nhà nhập khẩu, ghi xuất xứ bằng cụm như “sản xuất tại”, “xuất xứ” kèm tên nước viết đầy đủ. Nhãn phụ phải dịch nguyên nội dung bắt buộc của nhãn gốc và không được che chúng. Nếu nhãn phụ ghi “Xuất xứ: Ý” mà nhãn gốc không có lấy một dòng tên người đóng chai ở Ý, hai thứ đó đang mâu thuẫn nhau. Chai đã mất nhãn phụ thì bên mình có viết riêng một bài về vang mất hộp, mất nhãn phụ.
Những dấu hiệu khiến bên mình nghi ngờ một chai vang
Dấu hiệu rõ nhất là giá không khớp với hạng rượu. Chai ghi DOC, DOCG hay AOC mà dưới 150 nghìn là bên mình nghi, vì chai đóng tại vùng có chỉ dẫn địa lý, chở sang, đóng thuế nhập khẩu, thuế tiêu thụ đặc biệt và dán tem rất khó về được mức đó. Trên web bên mình có gần 300 chai ghi tên vùng ngay trong tên (Bordeaux, Chianti, Valpolicella, DOC, AOC…), chai rẻ nhất 230 nghìn. Vang rẻ thật thì vẫn có, bên mình có bài chọn rượu vang giá rẻ tầm 200k, 300k, 500k, nhưng những chai đó vẫn ghi đủ người đóng chai.
Dấu hiệu thứ hai là tên không tra ra ai. Nhóm chai bên mình để lại ở trên mắc đúng lỗi này: tên tiếng Ý nghe rất sang nhưng không có website, không có địa chỉ, không thấy nơi đóng chai. Ngoài ra còn nhãn sau không có dòng người đóng chai, chai không tem, nhãn in nhoè, keo dán lệch.
Tự tra mất chừng năm phút: gõ tên nhà làm rượu kèm tên xã trên nhãn vào Google Maps xem có cơ sở thật không, rồi tìm website hãng xem họ có làm đúng chai đó không. Một chai DOCG mà Vivino hay Wine-Searcher chưa ai ghi nhận thì nên dừng lại.
| Nhìn đâu | Chai nhập nguyên chai | Chai đáng ngờ |
|---|---|---|
| Dòng người đóng chai trên nhãn gốc | Có tên, xã, nước (“Mis en bouteille au château”, “Imbottigliato da…”, “Embotellado por…”) hoặc mã ICQRF, R.E., EMB | Không có tên lẫn mã, chỉ có tên thương hiệu |
| Tên nhà làm rượu | Tra ra website, địa chỉ trên Google Maps | Không tra ra ai |
| Mã vạch | Hay trùng nước sản xuất (80x Ý, 3xx Pháp), nhưng không bắt buộc | Chỉ có mã 893 dù tự nhận nhập nguyên chai (cần hỏi thêm) |
| Tem | Tem rượu nhập khẩu, dán vắt qua nắp | Không có tem |
| Nhãn phụ tiếng Việt | Có nhà sản xuất, nhà nhập khẩu, xuất xứ, khớp nhãn gốc | Ghi xuất xứ nước ngoài nhưng nhãn gốc không có người đóng chai |
| Giá | Hợp với hạng DOC, DOCG, AOC | Ghi DOC, DOCG, AOC mà dưới 150 nghìn |
| Chai, nút, nhãn | In sắc nét, dán thẳng | In nhoè, keo lệch, giấy mỏng |
Nên hỏi người bán những giấy tờ gì
Hỏi tờ khai hải quan của lô hàng, chứng từ xuất xứ và hoá đơn. Tờ khai cho biết lô rượu nhập dạng chai hay dạng thùng, từ nước nào. Chứng từ xuất xứ thường gọi là C/O. Riêng hàng từ EU theo Hiệp định EVFTA thì phía EU dùng cơ chế tự chứng nhận xuất xứ qua hệ thống REX, nên có lô không có tờ C/O theo mẫu mà là bản tự chứng nhận của nhà xuất khẩu.
Người bán che giá nhập trên giấy tờ là bình thường. Nhưng chai họ nói là DOCG nhập nguyên chai mà không cho xem gì cả thì nên cân nhắc.
Kết lại
Vang đóng chai trong nước không có lỗi gì nếu được bán đúng tên. Rắc rối chỉ đến khi chai chiết từ thùng hay pha chế được khoác áo nhập nguyên chai từ châu Âu, và người mua trả tiền cho cái áo đó. Bên mình chọn để lại những chai chưa rõ gốc thay vì đăng lên rồi giải thích sau. Anh chị muốn xem các chai ghi đủ người đóng chai thì bắt đầu từ trang rượu vang, hoặc vào thẳng vang Ý và vang Pháp rồi lật xem ảnh nhãn sau từng chai.
Câu hỏi thường gặp
Vang nhập thùng rồi đóng chai ở Việt Nam có phạm luật không?
Không, nếu nhãn ghi đúng. Phạm luật là khi chai đó được ghi hoặc quảng cáo như hàng nhập nguyên chai từ nhà rượu nước ngoài.
Mã vạch 893 có nghĩa là vang Việt Nam không?
Không chắc. 893 là tiền tố của GS1 Việt Nam, chỉ cho biết công ty đăng ký mã ở Việt Nam. GS1 nói rõ tiền tố không xác định nước xuất xứ, nên đây là chỗ để hỏi thêm chứ chưa đủ để kết luận.
Có tem nhập khẩu là chắc chắn nhập nguyên chai?
Chưa chắc. Theo Thông tư 23/2021/TT-BTC, đã sửa bởi Thông tư 31/2025/TT-BTC, vang nhập dạng thùng, téc rồi chiết chai cũng dán tem rượu nhập khẩu. Đóng chai ở đâu phải xem dòng người đóng chai trên nhãn gốc.
“Mis en bouteille par” có phải vang kém hơn “Mis en bouteille au château”?
Không. “Au château” nghĩa là đóng chai ngay tại điền trang. “Par” kèm tên công ty thường là nhà buôn mua rượu về đóng. Hai câu này chỉ nói nơi đóng chai, không nói chất lượng.
Nhãn sau không có tên người đóng chai thì sao?
Với vang bán ở châu Âu, đây là thông tin bắt buộc, nên một chai tự nhận là vang Ý, Pháp mà thiếu dòng này thì nên tra kỹ trước khi mua.
