Nói “rượu mạnh” thì ai cũng hình dung ra whisky, cognac, vodka, nhưng hỏi rượu mạnh khác rượu vang, bia ở đâu, có những loại nào, loại nào hợp với mình thì không phải ai cũng trả lời được. Bài này mình giải thích ngắn gọn từng loại, kèm số liệu thật từ khoảng 2.000 chai rượu mạnh đang niêm yết trên VINTAGE WINE: độ cồn phổ biến bao nhiêu, giá thường ở tầm nào.
Rượu mạnh là gì?
Rượu mạnh là rượu đã qua chưng cất. Vang và bia chỉ lên men: nấm men biến đường thành cồn, và quá trình này tự dừng lại khi độ cồn lên khoảng 15%. Muốn mạnh hơn, người ta đun dịch đã lên men trong nồi chưng cất. Cồn bay hơi ở nhiệt độ thấp hơn nước nên được tách ra, gom lại, cho ra rượu 40% cồn hoặc hơn. Nguyên liệu lên men ban đầu quyết định loại rượu: ngũ cốc thành whisky, vodka; nho thành cognac, brandy; mía thành rum; cây thùa thành tequila.
Trên web của bên mình, phần lớn rượu mạnh có độ cồn quanh 40%: vodka, rum, tequila, cognac đều có độ cồn giữa khoảng 40%. Whisky nhỉnh hơn một chút, khoảng 44,5%, vì có nhiều chai đóng “cask strength” (giữ nguyên độ cồn từ thùng, không pha loãng), loại mạnh nhất lên tới 55–60%. Mao Đài thì cả 19 chai đều 53 độ.
Các loại rượu mạnh phổ biến, nhìn nhanh
| Loại | Làm từ | Độ cồn phổ biến | Số chai trên web | Giá giữa |
|---|---|---|---|---|
| Whisky | Ngũ cốc (lúa mạch, ngô…), ủ thùng gỗ | 40–46%, cask strength tới ~60% | 1.259 | ~3,5 triệu |
| Cognac, brandy | Nho, chưng cất rồi ủ thùng sồi | 40–42% | 144 | ~6,4 triệu |
| Gin | Rượu nền trung tính + quả bách xù, thảo mộc | 37,5–46% | 126 | ~1 triệu |
| Tequila, mezcal | Cây thùa (agave) Mexico | phần lớn 40% | 106 | ~1,7 triệu |
| Rum | Mía (mật rỉ hoặc nước mía) | 37,5–43% | 94 | ~950.000đ |
| Vodka | Ngũ cốc hoặc khoai tây, lọc kỹ | 37,5–40% | 77 | ~550.000đ |
| Mao Đài | Cao lương (bạch tửu Trung Quốc) | 53% | 19 | ~2,2 triệu |
Ngoài các nhóm trên còn có 187 chai xếp vào mục rượu mạnh khác, như absinthe, grappa của Ý, rượu truyền thống Hàn Quốc… Nhóm này đa dạng nên độ cồn chênh nhau rất nhiều.
Whisky: nhóm lớn nhất và nhiều tầng giá nhất
Whisky làm từ ngũ cốc lên men, chưng cất rồi ủ trong thùng gỗ, phần lớn màu và mùi vị đến từ thùng. Tìm hiểu kỹ ở bài rượu whisky là gì, các dòng whisky. Với 1.259 chai, whisky chiếm hơn một nửa số rượu mạnh trên web, giá từ 230.000đ tới hơn 1,8 tỷ đồng cho chai hiếm nhất (xem 10 chai rượu ngoại đắt nhất). Scotch của Scotland phải ủ ít nhất 3 năm; single malt là whisky mạch nha của một nhà chưng cất duy nhất (xem single malt là gì); bourbon của Mỹ làm chủ yếu từ ngô, ngọt và nhiều vani hơn (xem bourbon và Scotch khác nhau). Giá giữa khoảng 3,5 triệu cao hơn hẳn các loại khác vì whisky có rất nhiều chai lâu năm, bản giới hạn.
Cognac và brandy: rượu mạnh từ nho
Brandy là rượu chưng cất từ vang. Cognac là brandy của vùng Cognac, Pháp, chưng cất hai lần trong nồi đồng rồi ủ thùng sồi. Nhãn VS, VSOP, XO cho biết tuổi ủ tối thiểu của phần rượu trẻ nhất: VS ít nhất 2 năm, VSOP 4 năm, XO 10 năm. Đây là nhóm có giá giữa cao nhất trên web, khoảng 6,4 triệu, vì cognac thường được mua làm quà biếu với các bản XO, hộp Tết. Muốn so các nhà cognac, xem bài Camus, Courvoisier, Hine khác Hennessy, Rémy Martin ra sao.
Vodka và gin: trong suốt, hợp pha chế
Vodka được chưng cất nhiều lần và lọc kỹ để gần như không còn mùi, nên rất dễ pha. Đây cũng là loại rẻ nhất, giá giữa trên web chỉ khoảng 550.000đ. Gin về bản chất là rượu nền trung tính giống vodka, nhưng được ướp hoặc chưng cất cùng quả bách xù (juniper) và các loại thảo mộc, vỏ cam chanh, nên thơm hơn hẳn. Gin là rượu nền của Gin Tonic, Negroni. Đọc thêm vodka là gì, gin là gì và cách pha Gin Tonic.
Rum và tequila: từ mía và cây thùa
Rum làm từ mật rỉ hoặc nước mía, có rum trắng (ít hoặc không ủ, hợp Mojito), rum vàng và rum sẫm màu ủ lâu hơn, uống thẳng được. Xem rum là gì, phân biệt rum trắng, vàng, sẫm màu. Tequila làm từ cây thùa xanh, chủ yếu ở bang Jalisco của Mexico. Loại ngon nên chọn chai ghi “100% agave”; giá trên web từ 420.000đ tới hơn 80 triệu cho các bản Clase Azul. Chi tiết ở bài tequila cao cấp loại nào ngon.
Mao Đài và rượu trắng Trung Quốc
Mao Đài là bạch tửu (rượu trắng) nổi tiếng nhất Trung Quốc, làm chủ yếu từ cao lương, mùi rất đặc trưng mà người mới uống thường thấy lạ. 19 chai Mao Đài trên web đều 53 độ, giá từ khoảng 1,4 triệu. Bảng giá từng dòng, từ Hoàng Tử tới Phi Thiên, có ở bài bảng giá Mao Đài.
Chọn rượu mạnh thế nào?
Mới làm quen với rượu mạnh, muốn pha cocktail ở nhà thì bắt đầu từ vodka, gin hoặc rum trắng: rẻ, dễ pha, giá giữa đều dưới 1 triệu. Thích uống chậm, nhâm nhi thì whisky single malt tầm 1–2 triệu hoặc một chai rum sẫm màu là lựa chọn dễ chịu. Mua để biếu thì cognac XO, whisky 18 năm trở lên hay Mao Đài luôn là những món quà “an toàn” vì ai cũng biết tên; xem thêm gợi ý quà tặng rượu mạnh cho sếp, đối tác.
Một điều nhiều người hỏi: rượu mạnh chưa mở gần như không có hạn sử dụng nhờ độ cồn cao, để đứng, tránh nắng là giữ được rất lâu; mở rồi thì vẫn uống được một hai năm nếu đậy kín. Chi tiết ở bài hạn sử dụng của rượu ngoại.
Tóm lại
Rượu mạnh là rượu chưng cất, phần lớn quanh 40% cồn, và khác nhau chủ yếu ở nguyên liệu và cách ủ: ngũ cốc cho whisky, vodka; nho cho cognac; mía cho rum; cây thùa cho tequila. Nếu chỉ cần nhớ một điều khi chọn, hãy nghĩ trước mình uống thẳng hay pha, rồi mới chọn loại và tầm giá. Toàn bộ các dòng bên mình đang có nằm ở trang rượu mạnh nhập khẩu; các chai nhắc tới có thể đặt tại VINTAGE WINE (vui lòng liên hệ để xác nhận tình trạng hàng).
Chai nhắc tới trong bài: Rượu Green Tree Absinth Fairy.
Rượu bia có hại cho sức khoẻ. Không lái xe sau khi uống rượu bia. Chỉ dành cho người từ 18 tuổi trở lên.
