“Mỗi ngày một ly vang đỏ tốt cho tim” là câu mình nghe khách nói rất nhiều. Bên mình bán rượu, nhưng mình sẽ không nói với bạn rằng rượu vang là thuốc bổ. Bài này tóm lại khoa học hiện nay nói gì về rượu vang và sức khoẻ, rồi trả lời những câu hay được hỏi: uống vang có béo không, có tốt cho tim, cho người bị gout, tiểu đường, bà bầu không, uống trước khi ngủ có tốt không, và bao lâu thì hết nồng độ cồn.
Trả lời ngắn: rượu vang có tốt cho sức khoẻ không?
Không có bằng chứng chắc chắn rằng uống vang làm bạn khoẻ hơn so với không uống. Những nghiên cứu cũ từng cho thấy người uống ít có vẻ sống lâu hơn người không uống, nhưng về sau các nhà khoa học nhận ra nhóm “không uống” trong nhiều nghiên cứu có cả người đã bỏ rượu vì bệnh, làm kết quả bị lệch. Một phân tích tổng hợp 107 nghiên cứu với gần 5 triệu người, đăng trên JAMA Network Open năm 2023, sau khi điều chỉnh sai lệch này thì không còn thấy lợi ích về tuổi thọ ở người uống ít. Tháng 1/2023, Văn phòng khu vực châu Âu của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) tuyên bố không có mức uống rượu nào an toàn cho sức khoẻ, vì cồn là chất gây ung thư.
Nói vậy không có nghĩa một ly vang trong bữa tối là nguy hiểm. Rủi ro tăng dần theo lượng uống: uống ít thì rủi ro nhỏ, uống nhiều và thường xuyên thì rủi ro lớn. Uống vang là để thưởng thức, không phải để chữa bệnh.
Còn resveratrol trong vang đỏ thì sao?
Resveratrol là một chất chống oxy hoá có trong vỏ nho, nên vang đỏ (lên men cùng vỏ) có nhiều hơn vang trắng. Các nghiên cứu về lợi ích của resveratrol thường dùng liều hàng trăm miligam mỗi ngày, trong khi một ly vang đỏ chỉ có vài trăm microgam tới khoảng 1–2 miligam, tức ít hơn hàng trăm lần. Để có đủ resveratrol như trong nghiên cứu, bạn phải uống hàng chục chai mỗi ngày. Vì vậy resveratrol là lý do hay để kể chuyện, nhưng không phải lý do để uống thêm.
1 ly vang bao nhiêu calo, uống vang có béo không?
Một ly vang đỏ khô 150ml, 13 độ, chứa khoảng 15g cồn. Mỗi gam cồn cho 7 calo, nên riêng phần cồn đã khoảng 105 calo; cộng chút đường còn lại, một ly vang khô khoảng 120–125 calo, ngang một bát cơm nhỏ. Vang ngọt, vang cường hoá như Port nhiều calo hơn hẳn. Uống vang không trực tiếp làm béo nếu tổng năng lượng trong ngày không vượt, nhưng cồn làm ăn ngon miệng hơn và cơ thể ưu tiên đốt cồn trước chất béo, nên uống đều đặn kèm đồ nhắm thì rất dễ tăng cân. Chuyện “uống vang giảm cân” là không có cơ sở.
Uống vang có tốt cho tim mạch, huyết áp không?
Đây là “huyền thoại” phổ biến nhất, xuất phát từ chuyện người Pháp ăn nhiều mỡ mà ít bệnh tim. Các nghiên cứu mới cho thấy cồn làm tăng huyết áp theo lượng uống, và uống nhiều làm tăng nguy cơ rung nhĩ, suy tim. Nếu bạn đang bị cao huyết áp hoặc bệnh tim, đừng uống vang với mục đích bảo vệ tim; hãy hỏi bác sĩ về lượng được phép uống, đặc biệt khi đang dùng thuốc.
Người bị gout, tiểu đường, đau dạ dày có uống vang được không?
Với gout, bia là loại đồ uống có cồn làm tăng axit uric rõ nhất, vang ít hơn. Nhưng với người đã bị gout, các nghiên cứu cho thấy uống bất cứ loại rượu nào, kể cả vang, cũng làm tăng nguy cơ lên cơn trong một hai ngày sau đó. Với tiểu đường, vang khô ít đường nhưng cồn có thể gây hạ đường huyết, nhất là khi uống lúc đói hoặc đang dùng insulin, thuốc hạ đường huyết. Với dạ dày, cồn và độ chua của vang có thể làm nặng thêm viêm loét, trào ngược. Nói chung, ai đang có bệnh gan, dạ dày, gout, tiểu đường thì nên hỏi bác sĩ trước.
Bà bầu có uống vang được không?
Không. Cồn đi qua nhau thai tới em bé, và cho tới nay chưa có mức uống nào được chứng minh là an toàn trong thai kỳ. Các tổ chức y tế đều khuyên không uống rượu bia khi mang thai, cả khi đang cho con bú.
Uống vang trước khi ngủ có tốt không?
Uống vang có thể giúp bạn buồn ngủ và vào giấc nhanh hơn, nhưng giấc ngủ lại kém đi: cồn làm giảm giấc ngủ sâu và giấc mơ (REM), nửa đêm sau hay tỉnh giấc, đi tiểu, khát nước. Nếu uống vang buổi tối, nên uống trong bữa ăn và cách giờ ngủ vài tiếng, kèm một cốc nước.
Uống vang bị đau đầu là vì sao?
Thường do mất nước và do cồn, cộng với histamine và tanin có nhiều hơn trong vang đỏ. Sulfite hay bị đổ lỗi nhưng thực ra ít khi là nguyên nhân, trừ người bị hen hoặc dị ứng sulfite (mình viết kỹ ở bài sulfite có thật sự gây đau đầu). Uống xen nước lọc, ăn no trước khi uống, và uống ít lại là cách hiệu quả nhất.
Uống vang bao lâu thì hết nồng độ cồn?
Gan xử lý trung bình khoảng 10g cồn mỗi giờ, tức khoảng một “đơn vị cồn”, nhưng khác nhau nhiều giữa từng người. Một ly vang 150ml khoảng 1,5 đơn vị, nên cần khoảng 1,5–2 tiếng; nửa chai vang cần khoảng 4–5 tiếng hoặc hơn. Cà phê, tắm nước lạnh hay ngủ một giấc ngắn không làm cồn hết nhanh hơn. Ở Việt Nam, luật cấm lái xe khi trong máu hoặc hơi thở có nồng độ cồn, bất kể bao nhiêu, nên đã uống vang thì hãy gọi taxi hoặc nhờ người khác lái.
Nếu uống thì uống thế nào cho hợp lý?
Nhiều hướng dẫn y tế khuyên, nếu uống, nam không quá 2 đơn vị và nữ không quá 1 đơn vị mỗi ngày, tức khoảng một ly vang, và nên có những ngày không uống trong tuần. Uống trong bữa ăn, uống chậm, xen nước lọc. Chọn một chai ngon để uống ít mà thưởng thức trọn vẹn thay vì uống nhiều chai rẻ. Đó cũng là cách bên mình vẫn khuyên khách: uống vì thích, không vì nghĩ nó tốt cho sức khoẻ.
Tóm lại
Rượu vang không phải thuốc bổ, và resveratrol không đủ để thay đổi điều đó. Một ly vang khô khoảng 120 calo, cần khoảng 1,5–2 tiếng để cơ thể xử lý hết cồn. Người mang thai, người sắp lái xe, người đang có bệnh gout, gan, dạ dày, tiểu đường nên tránh hoặc hỏi bác sĩ. Còn nếu bạn uống để thưởng thức, hãy uống ít, uống chậm, và uống cùng bữa ăn; bài uống rượu vang nên ăn gì có vài gợi ý món đi kèm.
Bài viết mang tính thông tin chung, không thay thế tư vấn của bác sĩ. Rượu bia có hại cho sức khoẻ. Không lái xe sau khi uống rượu bia. Không bán cho người dưới 18 tuổi.
Một bình luận