Dấu Hiệu Ngộ Độc Rượu Cần Đi Cấp Cứu Ngay — Đừng Chủ Quan

Người uống rượu mà lơ mơ, lay gọi khó tỉnh, nôn liên tục, thở chậm hoặc ngắt quãng, co giật, da tái lạnh là đang có dấu hiệu ngộ độc rượu, cần gọi cấp cứu 115 ngay. Say rượu thông thường và ngộ độc rượu (ngộ độc ethanol) là hai tình trạng khác nhau, và ngộ độc rượu có thể đe doạ tính mạng nếu không được xử lý kịp thời. Bài này chỉ để tham khảo, khi đã nghi ngờ thì đừng tự xử lý tại nhà.

Các dấu hiệu cần đưa đi cấp cứu ngay

Các dấu hiệu dưới đây được tổng hợp từ Bệnh viện Tâm Anh, NHS (Anh) và NIAAA (Hoa Kỳ). Chỉ cần một dấu hiệu là đã đủ để gọi cấp cứu, không phải chờ có đủ cả.

• Nôn liên tục, nôn không kiểm soát được, đặc biệt khi trong dịch nôn có máu
• Lay gọi không tỉnh, lú lẫn, phản ứng chậm, dù chỉ trong vài phút
• Thở chậm, dưới 8 lần mỗi phút, hoặc thở không đều, có quãng ngừng từ 10 giây trở lên
• Co giật
• Da tái xanh hoặc tím, sờ thấy lạnh, nhất là quanh môi và móng tay; vã mồ hôi, mạch yếu
• Thân nhiệt hạ thấp
• Bất tỉnh

NIAAA nhấn mạnh một điều nhiều người không biết: nồng độ cồn trong máu vẫn có thể tiếp tục tăng ngay cả khi người đó đã ngừng uống hoặc đã ngủ li bì. Vì thế câu “để nó ngủ một giấc là tỉnh” rất nguy hiểm. Một người đã bất tỉnh vẫn có thể tử vong.

Vì sao ngộ độc rượu nguy hiểm?

Ngộ độc rượu nặng có thể gây hôn mê, rối loạn nhịp thở, suy hô hấp, hạ huyết áp, hạ thân nhiệt, và có thể tử vong nếu không được cấp cứu kịp thời. Theo NIAAA, lượng cồn rất cao làm rối loạn các vùng não điều khiển phản xạ tự động như phản xạ nôn. Mất phản xạ này, người say có thể sặc chính chất nôn của mình, thiếu oxy và tử vong, người qua khỏi cũng có thể bị tổn thương não lâu dài.

Bệnh viện Tâm Anh nêu thêm một nguy cơ ở Việt Nam là rượu giả, rượu pha methanol. Theo Tâm Anh, chỉ 5–15 ml methanol đã có thể gây ngộ độc nặng, từ 15 ml có thể gây mù và khoảng 30 ml có thể gây tử vong. Ngộ độc methanol ban đầu dễ bị nhầm với say rượu thường, nên nếu sau khi uống rượu không rõ nguồn gốc mà thấy nhìn mờ, lú lẫn, mệt lả thì phải đi viện ngay.

Cần làm gì khi phát hiện người có dấu hiệu trên?

1. Gọi cấp cứu 115 hoặc đưa ngay đến cơ sở y tế gần nhất. Báo cho nhân viên y tế người đó đã uống loại rượu gì, khoảng bao nhiêu, có dùng thuốc hay bệnh nền gì không.
2. Ở cạnh người bệnh, không để họ một mình. NHS cảnh báo họ có thể sặc chất nôn hoặc ngừng thở.
3. Nếu còn tỉnh, đỡ họ ngồi dậy. Nếu đã lả đi hoặc bất tỉnh, đặt nằm nghiêng để tránh sặc khi nôn, và theo dõi nhịp thở liên tục.
4. Không cho uống thêm rượu, không ép ăn. Chỉ cho nhấp từng ngụm nước nhỏ khi người đó còn tỉnh, nuốt được và không nôn.
5. Giữ ấm cơ thể bằng áo khoác hoặc chăn.

NHS và NIAAA cùng lưu ý những việc không nên làm: không cho uống cà phê, không tắm hoặc dội nước lạnh vì dễ hạ thân nhiệt, té ngã, không cố dắt đi bộ cho tỉnh, không móc họng gây nôn. Các cách này không làm giảm cồn trong máu mà còn có thể làm tình trạng xấu hơn. Cũng đừng tự cho uống thuốc gì, việc đó để bác sĩ quyết định.

Đây là tình trạng y tế khẩn cấp, không tự xử lý tại nhà khi đã xuất hiện các dấu hiệu trên. Các cách giảm khó chịu thông thường như nước lọc, trà gừng chỉ dành cho say rượu nhẹ, xem tại bài viết riêng, và hoàn toàn không đủ để xử lý ngộ độc rượu thật sự.

Câu hỏi thường gặp

Người say đã ngủ li bì thì có cần lo không?

Có. NIAAA cho biết để người bất tỉnh ngủ cho qua là không an toàn, vì cồn trong máu vẫn có thể tăng và họ có thể sặc chất nôn. Hãy thử lay gọi họ: nếu không tỉnh, hoặc nhịp thở chậm và ngắt quãng, gọi 115 ngay và đặt họ nằm nghiêng.

Uống bao nhiêu thì bị ngộ độc rượu?

Không có con số chung cho mọi người, vì còn tuỳ cân nặng, việc ăn uống trước đó, tốc độ uống và sức khoẻ. NIAAA lưu ý nồng độ cồn còn tăng tiếp sau ly cuối, nên uống dồn nhiều ly trong thời gian ngắn rất dễ vượt ngưỡng mà không kịp nhận ra. Uống chậm, ăn no và xen nước lọc giúp giảm nguy cơ, xem thêm bài uống rượu đúng cách để không say nhanh.

Có nên đưa người say nằm phòng điều hoà cho mát không?

Người say rượu dễ bị hạ thân nhiệt, nên cần giữ ấm chứ không làm lạnh thêm. Bài say rượu có nên nằm điều hoà không nói kỹ hơn.

Làm nghề bán rượu, bên mình vẫn nói thẳng với khách: cuộc vui nào cũng cần một người tỉnh táo để ý tới người đã quá chén, và đừng ngại gọi 115 khi thấy bất thường. Gọi nhầm một lần không sao, chờ thêm một tiếng có khi không cứu kịp. Uống thì đừng lái xe, và mua rượu ở nơi có nguồn gốc rõ ràng.

Thông tin tham khảo từ Bệnh viện Tâm Anh, NHS và NIAAA. Bài viết chỉ mang tính tham khảo, không thay thế chẩn đoán và điều trị y tế.

Rượu bia có hại cho sức khoẻ. Đã uống rượu bia thì không lái xe.