Tempranillo là giống nho đỏ chủ lực của Tây Ban Nha, giống chính trong vang Rioja và chiếm gần hết vang Ribera del Duero. Vang Tempranillo thường thân vừa đến đậm, vị anh đào, sung khô, thuốc lá, nếu ủ sồi sẽ có thêm vani. Chữ Joven, Crianza, Reserva hay Gran Reserva trên nhãn cho bạn biết rượu đã được ủ bao lâu trước khi bán.
Mục lục
- Tempranillo là giống nho gì
- Vị của vang Tempranillo
- Đọc nhãn Rioja: Joven, Crianza, Reserva, Gran Reserva
- Tempranillo ở Rioja, Ribera del Duero và ngoài Tây Ban Nha
- Chai Tempranillo nên thử theo tầm giá
- Hỏi đáp về Tempranillo
- Tempranillo hợp món Việt nào?
- Uống Tempranillo ở nhiệt độ nào?
- Crianza hay Reserva ngon hơn?
Tempranillo là giống nho gì
Tên Tempranillo bắt nguồn từ chữ “temprano”, nghĩa là sớm, vì giống nho này chín sớm hơn các giống đỏ khác của Tây Ban Nha vài tuần. Một nghiên cứu năm 2012 cho thấy nó là con lai tự nhiên của Albillo Mayor và một giống cổ tên Benedicto.
Vỏ quả dày, hợp với khí hậu lục địa có ngày nóng đêm lạnh như ở Ribera del Duero. Tây Ban Nha trồng khoảng 87% diện tích Tempranillo của thế giới. Năm 2015 đây là giống nho làm vang được trồng nhiều thứ tư trên thế giới. Ngoài Tây Ban Nha, giống nho này có ở Bồ Đào Nha, California, Úc và Nam Mỹ.
Mỗi vùng gọi một tên, nên bạn đọc nhãn sẽ gặp nhiều cách viết:
- Tinto Fino hoặc Tinta del País ở Ribera del Duero
- Tinta de Toro ở Toro
- Cencibel ở La Mancha, Ull de Llebre ở Catalunya
- Tinta Roriz hoặc Aragonez ở Bồ Đào Nha, nơi nó còn là giống pha trong rượu Port
Vị của vang Tempranillo
Vang Tempranillo khô, thân vừa đến đậm, tannin và độ chua đều ở mức khá. Mùi thường gặp là anh đào, sung khô, gỗ tuyết tùng, thuốc lá, ở Rioja hay có thêm cà chua phơi khô và thì là. Độ cồn phổ biến từ 13,5 đến 15%.
Giống nho này có mùi khá trung tính, nên hay được pha với giống khác. Ở Rioja, người ta pha thêm Garnacha cho cồn và độ mềm, Graciano cho màu, tannin, độ chua và mùi thơm, Mazuelo (Carignan) cho tannin, độ chua và màu bền. Marques de Murrieta Reserva là ví dụ, nhãn ghi đủ bốn giống Tempranillo, Garnacha, Graciano, Mazuelo.
Vang trẻ thì tươi, nhiều quả đỏ. Vang ủ lâu chuyển sang mùi quả khô, hạt và gỗ. Chai làm tốt có thể để trên hai mươi năm.
Đọc nhãn Rioja: Joven, Crianza, Reserva, Gran Reserva
Rioja ghi cấp ủ trên nhãn sau. Mức dưới đây là tối thiểu cho vang đỏ, nhà làm rượu có thể ủ lâu hơn.
| Nhãn | Tổng thời gian ủ | Trong thùng sồi | Trong chai |
|---|---|---|---|
| Joven (hoặc Genérico) | Không quy định | Không bắt buộc | Không bắt buộc |
| Crianza | 2 năm | Ít nhất 12 tháng | Phần còn lại |
| Reserva | 36 tháng | Ít nhất 12 tháng | Ít nhất 6 tháng |
| Gran Reserva | 60 tháng | Ít nhất 24 tháng | Ít nhất 24 tháng |
Cấp cao hơn không có nghĩa là hợp với mọi người. Joven tươi, nhiều quả, dễ uống với món thường ngày. Gran Reserva mềm, nhiều tầng mùi gỗ và quả khô, nhưng không còn vị quả tươi. Bài Crianza, Reserva, Gran Reserva khác nhau thế nào giải thích chi tiết từng cấp, còn bài phân biệt Rioja, Crianza, Reserva và Cava nói thêm về các vùng khác.
Tempranillo ở Rioja, Ribera del Duero và ngoài Tây Ban Nha
Rioja là vùng chuẩn để so: vang thường pha, thanh hơn, độ chua rõ. Ribera del Duero ở cao nguyên phía bắc thường làm 90 đến 100% Tempranillo, màu đậm và chắc hơn. Một số nhà ở Ribera pha thêm chút Cabernet Sauvignon, như Carmelo Rodero Crianza khoảng 90% Tempranillo và 10% Cabernet, nên đọc kỹ phần giống nho nếu bạn muốn thử Tempranillo thuần.
Ngoài Tây Ban Nha, Argentina cũng trồng Tempranillo ở Mendoza. Zuccardi Q Tempranillo là một chai Mendoza 14,5% cồn, vị chín và tròn hơn Rioja.
Chai Tempranillo nên thử theo tầm giá
Giá bên dưới là giá đang niêm yết trên web.
Vang Mileto Joven Tempranillo, 14% cồn, giá 490.000đ. Bản Joven không ủ lâu, hợp uống với bữa cơm, món nướng.
Ramon Bilbao Crianza từ Rioja, 14% cồn, giá 720.000đ. Một chai Crianza dễ tìm, cân giữa quả và gỗ.
Rượu vang Carmelo Rodero Crianza của Ribera del Duero, 14,5% cồn, giá 970.000đ, đậm và chắc hơn chai Rioja cùng cấp.
La Rioja Alta Vina Ardanza Reserva, 14,5% cồn, giá 2.300.000đ, là Reserva cổ điển kiểu Rioja, hợp với thịt cừu, bò hầm.
Ramon Bilbao Gran Reserva, 14% cồn, giá 1.600.000đ, là bậc Gran Reserva cho người thích vang ủ lâu, mềm.
Xem toàn bộ các chai theo vùng trong mục rượu vang Tây Ban Nha.
Hỏi đáp về Tempranillo
Tempranillo hợp món Việt nào?
Bản Joven và Crianza hợp bò lúc lắc, sườn nướng, thịt kho, món có cà chua. Reserva và Gran Reserva hợp bò hầm, cừu nướng, phô mai cứng.
Uống Tempranillo ở nhiệt độ nào?
Khoảng 15 đến 20 độ C. Thời tiết nóng thì để chai vào ngăn mát chừng hai mươi phút trước khi mở.
Crianza hay Reserva ngon hơn?
Không có chai nào ngon hơn cho mọi người. Crianza tươi và dễ uống hơn, Reserva ủ lâu nên mềm và nhiều mùi gỗ hơn. Nên thử cả hai cùng một nhà để biết mình hợp kiểu nào.
Muốn mở thử vài chai Tempranillo cạnh nhau trước khi mua, bạn qua 38 Trần Cung, Hà Nội hoặc 58 Kim Hải, Lào Cai, hay hỏi qua hotline 038.737.6666 để chọn đúng cấp ủ theo khẩu vị.
Rượu bia có hại cho sức khoẻ. Sản phẩm chỉ bán cho người từ đủ 18 tuổi.
