Cognac XO là cognac mà rượu non nhất trong chai đã ủ ít nhất 10 năm trong thùng gỗ sồi. Mốc 10 năm áp dụng từ ngày 1/4/2018, trước đó chỉ cần 6 năm. Khi chọn một chai cognac XO, ngoài tên nhà, bạn nên nhìn thêm chữ cru trên nhãn như Grande Champagne hay Fine Champagne, vì đó là chỗ nói rượu đến từ vùng nào.
Mục lục
- Mốc 10 năm có từ ngày 1/4/2018
- XO đứng ở đâu so với VS, VSOP và Extra
- Đọc chữ Grande Champagne, Fine Champagne trên chai XO
- Bốn chai XO của các nhà lớn
- Chai ghi XO mà không phải cognac
- Thắc mắc thường gặp về cognac XO
- Cognac XO có phải ủ đúng 10 năm?
- Chai XO mua trước năm 2018 có khác không?
- Chọn Grande Champagne hay Fine Champagne?
Mốc 10 năm có từ ngày 1/4/2018
Quy định cũ từ năm 1983 cho phép XO chỉ cần 6 năm. Năm 2011, Văn phòng Liên ngành Cognac (BNIC) báo trước sẽ nâng lên 10 năm và cho các nhà rượu bảy năm chuẩn bị. Từ 1/4/2018, rượu non nhất trong chai XO phải đủ 10 năm. Lô XO 6 đến 9 năm đã đóng chai trước 31/3/2018 được bán tiếp với chữ XO tới 31/3/2019.
Tuổi được BNIC theo dõi bằng hệ thống compte. Rượu cất trong mùa chưng cất, tới hết ngày 31/3, là compte 00. Mỗi lần qua ngày 1/4, rượu lên thêm một compte. VS cần compte 2, VSOP compte 4, XO giờ là compte 10.
Luật này áp cho cả các tên gọi cùng nhóm với XO: Hors d’âge, Extra, Ancestral, Gold, Imperial. Riêng Napoléon vẫn giữ mức 6 năm, nên Napoléon giờ đứng giữa VSOP và XO.
XO đứng ở đâu so với VS, VSOP và Extra
Tuổi trên nhãn cognac luôn tính theo rượu non nhất trong chai. VS tối thiểu 2 năm, VSOP 4 năm, Napoléon 6 năm, XO 10 năm. Mức tối thiểu chỉ là sàn. Phần lớn các chai XO của nhà lớn dùng nhiều rượu già hơn nhiều, có chai pha tới vài trăm loại eau-de-vie.
Extra và Hors d’âge theo luật chỉ cần như XO. Các nhà thường dùng hai chữ này cho bản già hơn, đắt hơn XO của chính họ, nhưng mỗi nhà một cách, không có chuẩn chung. Bảng so sánh vị và giá ba hạng có trong bài phân biệt cognac VS, VSOP và XO. Nếu cần chai mềm giá hơn để pha hoặc uống thường, xem nhóm cognac VSOP.
Đọc chữ Grande Champagne, Fine Champagne trên chai XO
Vùng Cognac chia thành các cru. Hai cru được đánh giá cao nhất là Grande Champagne và Petite Champagne, chữ “Champagne” ở đây chỉ đất phấn, không liên quan rượu sủi. Tiếp đó là Borderies, cru nhỏ nhất, rồi Fins Bois, Bons Bois, Bois Ordinaires.
Chai ghi Grande Champagne chỉ dùng rượu của cru này. Chai ghi Fine Champagne pha Grande với Petite Champagne, trong đó Grande Champagne chiếm từ một nửa trở lên. Rémy Martin XO là Fine Champagne, khoảng 85% Grande Champagne và 15% Petite Champagne, giá 4.050.000đ. Hai chai Fine Champagne khác bên mình có là Bache-Gabrielsen Thomas XO giá 2.750.000đ và Hardy XO Rare giá 3.250.000đ.
Muốn trọn Grande Champagne từ một điền trang gia đình, có Frapin VIP XO giá 7.590.000đ. Frapin trồng nho ở Segonzac, giữa vùng Grande Champagne, tự chưng cất và ủ rượu của mình.
Bốn chai XO của các nhà lớn
Bốn nhà quen tên nhất đều có XO trên kệ: Hennessy XO giá 4.700.000đ, Martell XO giá 4.500.000đ, Rémy Martin XO và Courvoisier XO giá 3.000.000đ. Mỗi chai đều có bài riêng về giá và các dung tích, ví dụ Martell XO giá bao nhiêu hay Courvoisier XO giá bao nhiêu.
Đủ hơn hai mươi chai của nhóm rượu cognac XO xếp theo giá trên một trang. Nếu đã quen bốn nhà này và muốn thử kiểu khác, bên mình có XO của Hine, Delamain, Tesseron. Tesseron bán XO theo số lô, như Lot No. 90 giá 6.820.000đ. So sánh các nhà nhỏ với nhà lớn có ở bài Camus, Courvoisier, Hine khác Hennessy ra sao.
Chai ghi XO mà không phải cognac
Chữ XO không chỉ cognac mới dùng. Trong nhóm XO bên mình có ST-Remy XO giá 600.000đ, nhãn ghi rõ “French Brandy”: đây là brandy Pháp pha từ nho nhiều vùng, không phải cognac, nên mốc 10 năm của cognac không áp cho chai này. Château de Laubade XO giá 3.500.000đ là armagnac, rượu của vùng Gascogne. Khác nhau giữa hai loại rượu này có trong bài rượu Armagnac là gì.
XO thường được rót thẳng, không đá, trong ly nhỏ miệng để giữ mùi. Ly nào hợp và vì sao có trong bài ly cognac khác ly vang thế nào.
Thắc mắc thường gặp về cognac XO
Cognac XO có phải ủ đúng 10 năm?
10 năm là tuổi tối thiểu của rượu non nhất. Rượu trong chai thường già hơn nhiều, vì người pha chế ghép cả những eau-de-vie vài chục năm tuổi.
Chai XO mua trước năm 2018 có khác không?
Chai XO đóng trước 31/3/2018 có thể chứa rượu chỉ 6 năm tuổi theo luật cũ. Chai đóng sau mốc này đều theo chuẩn 10 năm.
Chọn Grande Champagne hay Fine Champagne?
Grande Champagne là rượu của riêng cru được đánh giá cao nhất, Fine Champagne pha thêm Petite Champagne. Không có loại nào hơn hẳn, nên nếm thử rồi chọn theo khẩu vị.
Một chai XO đáng tiền là chai mà bạn biết rõ nó ở cru nào, của nhà nào. Chọn quà biếu cần đặt nhiều chai cạnh nhau mà so thì cứ qua cửa hàng 38 Trần Cung, hoặc gọi 038.737.6666 hẹn giờ trước khi tới để khỏi phải chờ lâu.
Rượu bia có hại cho sức khoẻ. Sản phẩm chỉ bán cho người từ đủ 18 tuổi.
