Rượu vang đã khui vẫn uống ngon thêm vài ngày nếu bạn đậy nút lại thật kín và cất chai vào tủ lạnh ngay sau bữa. Vang sủi giữ được ngắn nhất, chỉ 1 đến 3 ngày, vang trắng nhẹ và vang hồng khoảng 5 đến 7 ngày, vang đỏ chừng 3 đến 5 ngày, còn vang cường hoá như Port, Sherry để được cỡ bốn tuần. Phần dưới là cách cất cụ thể và lý do đằng sau từng việc.
Vì sao vang khui rồi lại nhanh hỏng
Khi nút bật ra, không khí tràn vào chai và rượu bắt đầu bị oxy hoá. Vài giờ đầu, chuyện này có lợi: vang đỏ trẻ mềm hơn, mùi trái cây mở ra rõ hơn, đó cũng là lý do người ta hay rót vang ra bình decanter trước khi uống. Nhưng để lâu thì mùi trái cây phẳng dần, vị chua lên, rượu nhạt như nước trà nguội, và cuối cùng có mùi giấm.
Nhiệt độ quyết định tốc độ của quá trình này. Trang Wine Folly khuyên để phần lớn các loại vang đã mở trong tủ lạnh, kể cả vang đỏ, vì lạnh làm chậm việc rượu hư, và tủ lạnh vẫn tốt hơn nhiều so với để chai trong phòng 21 độ. Ở Việt Nam, nhiệt độ phòng thường còn cao hơn mức đó, nên để vang dở chai trên bàn qua đêm là cách làm rượu xuống cấp nhanh nhất.
Cách cất vang đã khui cho đúng
Việc đầu tiên là đậy nút lại ngay khi rót xong, đừng đợi tới cuối bữa. Nút bần cũ vẫn dùng được, chỉ cần đầu nút còn sạch; nếu nút đã nở to không nhét lại vừa thì dùng nút silicone loại rẻ tiền. Vang nắp vặn thì đơn giản hơn, vặn lại là kín.
Sau đó để chai đứng trong tủ lạnh, kể cả vang đỏ. Để đứng thì mặt rượu tiếp xúc không khí nhỏ hơn so với để nằm, và rượu không ngấm ra quanh nút đã mở.
Nếu chai chỉ còn khoảng một phần ba, bạn rót sang một chai nhỏ hơn, ví dụ chai 375 ml đã rửa sạch, rồi đậy kín. Lượng không khí trong chai ít đi thì rượu oxy hoá chậm hơn; một bài trên Onmanorama cho rằng làm vậy giữ được hương vị thêm một hai ngày.
Vang đỏ lấy từ tủ lạnh ra sẽ lạnh quá mức uống, mùi bị khép lại và vị chát gắt hơn. Bạn chỉ cần lấy chai ra để ngoài một lúc trước khi rót, hoặc rót ra ly và cầm ấm tay. Mức nhiệt nên rót cho từng loại có trong bài nhiệt độ phục vụ rượu vang.
Giữ được bao lâu, tuỳ từng loại
Mốc thời gian dưới đây lấy theo hướng dẫn của Wine Folly, áp dụng khi chai đã đậy kín và cất đúng chỗ. Đây là mốc tham khảo, mũi của bạn mới là thứ quyết định.
| Loại vang | Giữ được sau khi khui | Cất ở đâu |
|---|---|---|
| Vang sủi, Champagne, Prosecco | 1 đến 3 ngày | Tủ lạnh, nút chuyên cho vang sủi |
| Vang trắng nhẹ, vang ngọt trắng, vang hồng | 5 đến 7 ngày | Tủ lạnh, đậy nút |
| Vang trắng đậm (Chardonnay ủ sồi, Viognier) | 3 đến 5 ngày | Tủ lạnh, đậy nút |
| Vang đỏ | 3 đến 5 ngày | Chỗ mát tối hoặc tủ lạnh, đậy nút |
| Vang cường hoá (Port, Sherry) | Khoảng 28 ngày | Chỗ mát tối, đậy nút |
| Vang bịch (bag-in-box) | 2 đến 3 tuần | Tủ lạnh |
Vang sủi cần nút riêng vì khí CO2 trong chai đẩy nút thường bật ra, mà ga bay hết thì chai coi như xong dù rượu chưa hỏng. Vang đỏ thì chai càng nhiều tannin và độ chua càng trụ lâu, nên một chai Cabernet đậm thường giữ tốt hơn một chai Pinot Noir nhẹ. Port loại Ruby hay Tawny như Graham’s Fine Ruby Port hay Rượu vang Sandeman Tawny Port có độ cồn khoảng 20%, nên mở ra rót vài ly mỗi tuần vẫn ổn trong cả tháng.
Dụng cụ có đáng mua không
Nếu nhà bạn thường xuyên uống dở chai, một bộ bơm hút chân không hoặc hệ thống khí trơ sẽ kéo dài thời gian dùng thêm vài ngày. Wine Folly cũng gợi ý dùng nắp hút chân không cho các chai vang trắng đậm nếu bạn hay mở loại này. Với vang sủi thì đừng bơm hút chân không, vì hút khí ra càng làm mất ga; nút kẹp chuyên cho vang sủi mới là thứ cần mua.
Nhà chỉ thỉnh thoảng mở một chai thì nút silicone và tủ lạnh là đủ. Tiền mua dụng cụ đắt tiền nên để dành cho lúc bạn hay mở những chai giá cao và muốn uống dần từng ly.
Câu hỏi thường gặp
Vang đỏ đã khui có nên để tủ lạnh không?
Nên. Tủ lạnh làm chậm oxy hoá, nhất là trong khí hậu nóng như ở mình. Trước khi uống lại, bạn lấy chai ra để một lúc cho rượu ấm lên, mùi sẽ quay về gần như lúc mới mở.
Làm sao biết chai vang để lâu đã hỏng?
Ngửi trước khi rót. Rượu có mùi phẳng, chua gắt hoặc nhạt hẳn, không còn mùi trái cây, là đã xuống cấp. Màu cũng đổi: vang trắng ngả vàng sẫm, vang đỏ ngả nâu gạch.
Vang hỏng rồi có dùng được vào việc gì không?
Vang đã chua thì không nên rót mời khách nữa. Nhiều nhà vẫn tận dụng vang đỏ, vang trắng còn chưa chua hẳn để nấu sốt hay om thịt, vì đun lên vị chua nhẹ không còn rõ.
Chai Champagne uống dở có cất lại được không?
Được, nhưng chỉ 1 đến 3 ngày và phải có nút chuyên cho vang sủi, cất tủ lạnh. Một chai như Champagne Moet & Chandon Brut hay Prosecco Conte Priuli Oro Brut nên mở khi đủ người uống hết trong buổi.
Chai lớn như Magnum 1,5 lít có lượng rượu còn lại khác chai chuẩn khi đã khui. Xem các cỡ chai ở bài kích thước chai rượu vang. Còn chai chưa mở thì cất thế nào cho đúng, bạn đọc thêm bài bảo quản rượu vang tại nhà.
Bên mình gặp khá nhiều khách mua vang về, mở ra uống hai ly rồi để chai trên kệ bếp, ba hôm sau rót lại thấy chua và nghĩ là rượu kém. Thực ra lỗi nằm ở chỗ cất. Đậy nút ngay, cho vào tủ lạnh, chỉ hai việc đó thôi đã giữ được chai vang ngon thêm mấy ngày.
Rượu bia có hại cho sức khoẻ. Đã uống rượu bia thì không lái xe.
