Người Say Rượu Có Nên Nằm Quạt Không?

Người say rượu nằm quạt được, nhưng không nên để quạt thổi thẳng vào người suốt đêm, nhất là khi họ ngủ say hoặc trời lạnh. Rủi ro không nằm ở cái quạt mà ở chỗ người say giữ nhiệt kém và không tự biết mình đang lạnh. Để quạt xa, gió nhẹ, đắp chăn mỏng và cho nằm nghiêng là cách an toàn hơn.

Vì sao người say dễ bị lạnh mà không biết

Uống rượu xong ai cũng thấy người nóng ran, mặt đỏ. Cảm giác đó đến từ việc mạch máu dưới da giãn ra, máu dồn ra bề mặt da. Cleveland Clinic giải thích rằng rượu làm giãn mạch máu, khiến nhiệt thoát ra môi trường nhanh hơn chứ không làm thân nhiệt tăng lên, đồng thời làm người uống kém nhận ra tín hiệu nhiệt độ của cơ thể mình.

Mức độ thì tùy lượng uống và nhiệt độ xung quanh. Bài tổng quan năm 1983 của Kalant và Lê trên tạp chí Pharmacology & Therapeutics ghi nhận uống ít ở nhiệt độ phòng bình thường hầu như không làm thay đổi thân nhiệt. Nhưng khi uống nhiều mà gặp lạnh, rượu làm giảm run, tức giảm sinh nhiệt, trong khi da vẫn toả nhiệt, nên nhiệt độ lõi cơ thể tụt nhanh hơn trong lúc người say lại thấy dễ chịu. Ở Việt Nam mùa hè, một cái quạt thổi nhẹ khó gây chuyện. Còn đêm mưa, phòng điều hoà lạnh, hay mùa đông miền Bắc mà để quạt phả thẳng vào người say nằm bất động cả đêm thì nên tránh.

Nằm quạt có khác nằm điều hoà không

Quạt chỉ làm không khí chuyển động, không hạ nhiệt độ phòng như điều hoà, nên rủi ro thường thấp hơn, đặc biệt khi trời nóng. Vấn đề là luồng gió thổi thẳng lâu vào mặt, cổ, vai gáy và ngực. Người tỉnh thấy khó chịu sẽ tự xoay người hay kéo chăn, còn người say ngủ mê thì không. Sáng ra hay bị đau mỏi cổ, ngạt mũi, người ê ẩm. Nếu nhà bật cả điều hoà lẫn quạt thì càng cần đắp chăn, xem thêm say rượu có nên nằm điều hòa không và say rượu bia có nên đắp chăn không.

Nhiều nhà vẫn dặn nhau người say nằm quạt dễ “trúng gió”. Mình không tìm thấy tài liệu y khoa nào nói cái quạt tự nó gây nguy hiểm cho người say. Những nguy cơ đã được các cơ quan y tế ghi rõ là bị lạnh khi trời lạnh, sặc chất nôn khi nằm ngửa, và nồng độ cồn tiếp tục tăng sau khi đã ngủ. Lo đúng ba chuyện này thì quạt bật hay tắt chỉ là chuyện phụ.

Cách dùng quạt an toàn hơn khi có người say

• Để quạt ở chế độ quay hoặc đặt xa, gió nhẹ, không thổi thẳng vào đầu và cổ.
• Đắp chăn mỏng hoặc khăn lên bụng và ngực thay vì để người say cởi trần nằm trước quạt.
• Khi thời tiết dễ chịu, ưu tiên mở hé cửa sổ cho thoáng thay vì bật quạt mạnh.
• Cho nằm nghiêng, một bên tai áp xuống gối, để tránh sặc nếu nôn. Việc này quan trọng hơn nhiều so với chuyện bật hay tắt quạt.
• Để sẵn nước lọc cạnh giường và có người ở cạnh, thỉnh thoảng gọi xem họ còn phản ứng không.

Viện Quốc gia về Lạm dụng Rượu và Nghiện rượu Hoa Kỳ (NIAAA) nhấn mạnh đừng nghĩ người say cứ ngủ một giấc là ổn, vì nồng độ cồn trong máu có thể tiếp tục tăng sau khi họ đã ngừng uống hoặc đã thiếp đi, và họ có thể sặc chất nôn. NIAAA cũng nói rõ tắm nước lạnh, cà phê nóng hay đi bộ đều không đảo ngược được tình trạng ngộ độc rượu, thậm chí có thể làm tệ hơn. Xem thêm cách giảm khó chịu khi say tại nhà.

Dấu hiệu phải gọi cấp cứu, đừng chỉ lo chuyện quạt

Gọi cấp cứu 115 ngay nếu người say lơ mơ, gọi lay không tỉnh, nôn liên tục, thở chậm hoặc ngắt quãng, co giật, da tái lạnh. NIAAA giải thích ngộ độc rượu xảy ra khi các vùng não điều khiển những chức năng sống như thở, nhịp tim và điều nhiệt bắt đầu ngừng hoạt động, và thân nhiệt rất thấp, da tái hoặc tím là một trong các dấu hiệu nguy hiểm. Theo NHS, hạ thân nhiệt là khi thân nhiệt tụt dưới 35 độ C, và đây là tình huống cấp cứu. NHS khuyên không cho người bị lạnh uống rượu, không dùng nước nóng hay chà xát tay chân, chỉ cần đưa vào chỗ kín gió, thay đồ ướt và quấn chăn trong lúc chờ cấp cứu. Trong lúc chờ, tắt quạt, đắp chăn, giữ họ nằm nghiêng và không để họ một mình.

Câu hỏi thường gặp

Người say ngủ dưới quạt có sao không?

Thường không nguy hiểm nếu trời nóng và gió nhẹ. Hãy tránh để quạt thổi thẳng cả đêm vào người, đắp chăn mỏng để giữ nhiệt và cho nằm nghiêng. Trời lạnh hoặc phòng đã bật điều hoà thì nên tắt quạt.

Nằm quạt có giúp tỉnh rượu không?

Không. Gió mát chỉ làm dễ chịu hơn, còn nồng độ cồn chỉ giảm khi gan xử lý xong. NIAAA cũng nói ngoài thời gian thì không có cách nào chữa được nôn nao.

Người say kêu nóng, đòi bật quạt thật mạnh thì sao?

Cảm giác nóng ran thường do mạch máu dưới da giãn ra chứ không phải cơ thể thật sự quá nóng. Có thể bật quạt nhẹ, quay hướng, lau mặt bằng khăn ấm và cho uống từng ngụm nước lọc. Không nên dội nước lạnh hay để gió mạnh thổi thẳng.

Say rượu đắp chăn hay nằm quạt thì hơn?

Kết hợp cả hai là hợp lý: chăn mỏng giữ nhiệt cho thân, quạt nhẹ giữ phòng thoáng. Quan trọng nhất vẫn là có người ở cạnh theo dõi.

Bên mình làm nghề rượu nên gặp cảnh khách say được bạn bè dìu về khá nhiều. Cái người ta hay lo là bật quạt hay không, còn cái nên lo là ai ngồi cạnh người say đến sáng. Đặt người say nằm nghiêng, có chăn, có nước, có người trông, thế là ổn hơn bất cứ mẹo nào. Đọc thêm hướng dẫn tổng hợp: chăm sóc sức khỏe sau khi uống rượu.

Đọc thêm: Uống Rượu Xong Có Nên Tắm Không?.

Rượu bia có hại cho sức khoẻ. Đã uống rượu bia thì không lái xe.